తెలుగు(Telugu)

వేమన శతకము

2011-12-26T12:22:00.001+05:30

1) అన్నిదానములను నన్న దానమే గొప్ప

కన్నతల్లికంటె ఘనములేదు

ఎన్నగురునికన్న నెక్కుడు లేడయా

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

అన్నింటికంటే ఘనమైనది అన్నదానము.ఎన్ని దానములు చేసిన అసంతృప్తితో ఉన్నవారు అన్నము దానము చేయుటతోనే సంతుష్టులు అవుతారు.కన్నతల్లి కంటే లోకములో ఉత్తమమైనది, ఉన్నతమైనది మరేమీ లేదు.జ్ఞానము ప్రసాదించు గురువు కంటే మించినవారు ఎవరూ లేరు.ఇవి నిత్య సత్యాలు.

2) కల్లలాడువాని గ్రామకర్త యెఱుగు

సత్య మాడువాని స్వామి యెఱుగు

బెద్దతిండిపోతుఁ బెండ్లామెఱుంగురా

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

అసత్యము చెప్పే వాడిని గ్రామపెద్ద గ్రహించి అతనితో ప్రవర్తించవలసిన విధముగా వ్యవహరిస్తాడు.నిజము ఎవరు పలుకుతున్నారో సర్వాంతర్యామి అయిన భగవంతునికి తెలుసు.అందుకే భక్తులు కోరే కోర్కెలను భగవంతుడు తీర్చుతాడు.తిండిపోతు భర్తను భార్య గ్రహించును.అందుకే అతడికి సరిపడు ఆహారమును ఇస్తుంది.

3) ఎలుకతోలుఁదెచ్చి యేడాది వుతికిన

నలుపు నలుపేగాని తెలుపురాదు

కొయ్యబొమ్మ దెచ్చి కొట్టినఁబలుకునా

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

ఎవరి స్వభావాలను మార్చుట ఎవరి తరము కాదు.అని తెలుపుట దీని భావములోని ఆంతర్యము.ఎలుకతోలు నల్లగా ఉంటుంది.దానిని ఒక ఏడాదిపాటు ఉతికినను అది తెల్లబడదు.చెక్క బొమ్మను ఎంతబాదిన దానికి ఎటువంటి ప్రభావము ఉండదు.

4) పాల నీడిగింటఁ గ్రోలుచునుండేనా

మనుజులెల్లఁగూడి మద్యమండ్రు

నిలువఁదగనిచోట నిలువ నిందలువచ్చు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

తాటి చెట్టు క్రింద నిలబడి పాలు తాగుతుదామంటే జనులు నమ్మెదరా,అలాగే కల్లు అమ్మేవాని ఇంట్లో ఉండి పాలు త్రాగిననూ దానిని జనులందరూ కల్లుగానే అనుకుందురు. నిన్ను అనుమానింతురు.అలాగే చెడ్డవాడితో కూడితే జనులు మనలను కూడా చెడ్డవానిగాను భావించెదరు.

5) పూజకన్న నెంచ బుద్దిప్రధానంబు

మాటకన్న నెంచ మనసు దృఢము

కులముకన్న మిగుల గుణము ప్రధానంబు,

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

చేసే పూజ పునస్కారాలకన్నా బుద్ది మంచిదై ఉండవలెను, యిచ్చిన మాటకంటే ఆ మాటను నిలబెట్టు కోవటం ముఖ్యము. అలాగే ఏ కులంలో పుట్టిననూ ఆ కులం కంటే,గుణము మంచిదిగా ఉండవలెను.ఇదే ప్రధానము.

6) ఆత్మశుద్ది లేని యాచారమదియేల?

భాండశుద్ది లేని పాకమేల?

చిత్తశుద్ది లేని శివపూజలేలరా?

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

మనసు నిర్మలతో లేనపుడు ఏపని చేసిన అది వ్యర్ధమే అగును.అపరిశుభ్రముగా వున్న పాత్రలో వంట చేసినచో అది శరీరమునకు మంచిదికాదుగదా.అదేవిధముగా నిశ్చలమైన మనస్సుతో చేయని భగవంతుని పూజలు కూడా ఎలాంటి ఫలితాలనివ్వవు.

7) మృగమదంబుఁజూడ మీద నల్లగనుండు

బరిఢవిల్లు దాని పరిమళంబు

గురువులైనవారి గుణములీలాగురా!

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

కస్తూరి రంగు చూడటానికి నల్లగా ఉండును కానీ దాని సువాసన మాత్రం ఎంతో గొప్పగా పరిమళభరితమై ఉంటుంది. అదే విధంగా మంచివారి గుణములు కూడా.

8) రాముడొకడుపుట్టి రవికుల మీడేర్చె

కురుపతి జనియించి కులముఁజెఱచె

ఇలను బుణ్యపాప మీలాగు కాదొకో

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

శ్రీరామచంద్రుడంతటి ఉన్నత గుణములు కలిగినవాడు సూర్యవంశమునందు జన్మించుట వలన ఆ వంశము చరితార్థమైనది. నేటికీ విఖ్యాతి చెందినది.అలాగే దుర్యోధనుడు జన్మించుట వలన కురువంశము నామరూపాలు లేకుండా పోవడమే కాకుండా ఆ వంశానికి ఎన్నటికి చెరిగిపోని అపఖ్యాతి కూడా కలిగింది.ఇవే పాప పుణ్యముల ఫలితాలు.

9) కులము గలుగువాఁడు గోత్రంబు గలవాఁడు

విద్యచేత విఱ్ఱవీగువాడు

పసిడి గలుగువాని బానిసకొడుకులు!

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

మంచి కులములో పుట్టినవాడు,వంద గౌరవము కలవాడు,చదువు వలన గర్వపడు వాడు వీరందురును ఐశ్వర్యము కలవానికి బానిడలుగానే బ్రతకవలయును.అనగా వారందురును ధనవంతుని ఆశ్రయించి ఉండవలసిన వారే. లేనిచో వారికి జీవనము లేదు.

10) కల్ల నిజములెల్ల గరళకంఠు డెరుగు

నీరు పల్లమెరుగు నిజముగాను

తల్లితానెరుగును తనయుని జన్మంబు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

ఏది అబద్దమో, ఏది నిజమో నల్లని కంఠము కలిగిన ఆ పరమేశ్వరునికి తెలుసు ఆయన సర్వము గ్రహించగలడు.పల్లము ఉన్న వైపుకే నీరు గ్రహించును.కుమారుని గురించి నవమోసాలు మోసి కనిన తల్లికి తప్ప అన్యులకు తెలియదు.

11) అనగ ననగ రాగ మతిశయిల్లుచునుండు

దినగదినగ వేము తియ్యగనుండు

సాధనమునపనులు సమకూరు ధరలోన

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

సాధన వలన ఏ కార్యము అయినా సాదించవచ్చు.మృదుమధురమయిన కంఠస్వరము ఎల్లవేళలా అలాగే ఉండాలంటే సాధన చేయటము ఒక్కటే మార్గము.అలాగే రోజూ తింటూ ఉంటే వేపాకులు కూడా కొన్ని రోజులకు తియ్యగా ఉన్నట్లు అనుభవంలోకి వస్తుంది.ఈ భూమి మీద ఏ పని అయినా సాధన చేయుట వలన సఫలం అవుతుంది.

12) కులములేనివాడు కలిమిచే వెలయును

కలిమి లేనివాడు కులము దిగును

కులముకన్న భువిని గలిమి యెక్కువ సుమీ

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

కులం తక్కువ వాడు ధనము సంపాదించి గొప్పవాడగును.ఉత్తమ కులంలో పుట్టిన వాడైనను ధనము లేనిచో వాని కులము అథమస్థానమును పొందును.కావున లోకములో కులముకంటే ధనమే ప్రధానము.అది ఉన్నవానికి అన్ని ఉన్నట్లే.

13) దాతకానివాని దరచుగా వేడిన

వాడు దాత యౌనె వసుధలోన

అవురు దర్భయౌనె యబ్ధిలోముంచిన

విశ్వధాభిరామ వినురవేమ.

దానము అంటే ఎరుగని వాడిని ఎన్నిసార్లు అడిగినా వాడు దానము ఇస్తాడా?వాడు దాత అవుతాడా?ఇంటిపై కప్పు గడ్డిని పవిత్రమైన సముద్రములో ముంచినంత మాత్రాన దాని రూపు మారి దర్భ అవుతుందా?

14) ఆత్మయందె దృష్టి ననువగా నొనరించి

నిశ్చలముగ దృష్టి నిలిపెనేని

అతడునీవె సుమ్మి యనుమానమేలరా

విశ్వధాభిరామ వినురవేమ!

గురువు యొక్క ఉపదేశమువల్లనే మనస్సునందు ఆత్మను నిశ్చల ఏకాగ్రతతో వీక్షించిన మోక్షమును లభించగలదు.ఇది గురువు యొక్క సేవ వలనే లభించును.

15) వంపుకఱ్ఱ గాల్చి వంపు దీర్చగవచ్చు

గొండలన్ని పిండి గొట్టవచ్చు

గఠినచిత్తు మనసు కరిగింపరాదు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

వంపులు ఉన్న కర్రను తీసుకొని దాని యొక్క వంపులను పోగొట్టవచ్చును.కొండలను పిండిగా చేయవచ్చును.కాని కఠినాత్ముని మాత్రం మార్చలేము.

16) నీటిలోని వ్రాత నిలువక యున్నట్లు

పాటిజగతిలేదు పరములేదు

మాటిమాటికెల్ల మారును మూర్ఖుండు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

నీటిమీద వ్రాసిన వ్రాత ఎందుకునూ కొరగాదు.ఉపయోగము లేనిది.అలాగే మూర్ఖుని స్వభావము మాటి మాటికి మారుతూ ఉండును.అనగా మంచి,చెడ్డలు ఆలోచింపరని భావము.

17) చంపగూడదెట్టి జంతువైనను

చంపవలయు లోక శత్రుగుణము

తేలుకొండిఁగొట్టఁదే లేమి చేయురా

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

చెడును నాశనము చెయ్యాలంటే దానిని అంతమొందించటం ఒకటే మార్గము కాదు.తేలు క్రూర జంతువని దానిని నాశనము చేయకుండా దాని కొండినితీసివేస్తే దాని వలన ఎటువంటి ప్రమాదము వుండదు.అలాగే లోకములో ఉన్న హింసాప్రవృత్తిని చంపవలెను.అందుకు మన చెడుబుద్దిని విడువవలెను.

18) అరయ నాస్తియనక యడ్డుమాటాడక

తట్టుపడక మదిని దన్నుకొనక

తనది గాదనుకొని తాబెట్టునదె పెట్టు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

యాచకుడు తనను అడగవచ్చినప్పుడు లేదనకుండా,తొట్రుపాటు లేకుండా,ఇవ్వనా?వద్దా అని మనసులో అలోచించక ఇచ్చే వస్తువు మీద మమకారము విడిచి దానము చేసినచో ఆ దానము కోటిరెట్లు ఫలమునిచ్చును.

19) చిప్పబడ్డ స్వాతిచినుకు ముత్యంబాయె

నీటిబడ్డ చినుకు నీటగలిసె

బ్రాప్తికలుగుచోట ఫలమేల తప్పురా

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

స్వాతికార్తెలో కురిసేటువంటి వాన చినుకు చిప్పలో పడినచో ముత్యము అగును. అదే నీటిలో పడినచో నీటిలో కలిసిపోవును.ఆ విధంగానే మనకు రాజాశ్రయము దొరికిన మన బ్రతుకు ముత్యమువలె మెరిసిపోవును.లేకపోతే మనము కూడా నీటిలో కలిసిపోయిన వాన చినుకు వలె అయిపోతాము.

20) పట్టుపట్టరాదు పట్టి విడువరాదు

పట్టెనేని బిగియఁ బిట్టవలెను

పట్టిడుడచుకన్న బడి చచ్చుటయెమేలు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

ప్రతీ విషయములోను నా మాటే నెగ్గాలని పట్టుదల మంచిది కాదు.ఒకవేళ పట్టుపట్టిన ఆ పని లేదా మాట నెరవేరేవరకు విడువరాదు.అలాచేసే కంటే ఆత్మహత్య ఎంతో నయము అని తెలుసు కొండి.

21) అలను బుగ్గ పుట్టినప్పుడే క్షయమౌను

కలనుం గాంచులక్ష్మి కల్లయగును

ఇలను భోగభాగ్య మీతీరు కాదొకో

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

తీరమును ఢీకొన్న కెరటముల వలన ఏర్పడిన నీటి బుడగలు ఎంత సేపు వుండును?తిరిగి మరొక కొత్త కెరటము రాగానే నశించును.అలాగే నిదురలో చూచిన ఏదైననూ కనులు తెరవగానే కనబడదు(ధనమును చూచినను).అలాగే కంటికి కన్పించే భోగములు,భాగ్యములు శాశ్వతములు కావు.వాటిని పట్టుకు వ్రేలాడువాడు అజ్ఞానిగానే మరణించును.

22) పెట్టిపోయలేని వట్టినరులు భూమి

బుట్టనేమి వారు గిట్టెనేమి

పుట్టలోనఁజెదలు పుట్టవా?గిట్టవా?

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

దానము అంటే ఎరుగని మనిషి,ఆకలి అన్నవానికి అన్నం పెట్టనివారు,దాహమైన వాడికి మంచినీరైనా ఇవ్వని వారు పుట్టినందు వలన ఉపయోగమేముంటుంది?మరణించి నందు వలన నష్టము ఏముంది?కుప్పలు తెప్పలుగా చెద పురుగులు పుట్టుట లేదా, మరణించుట లేదా? దీనివలన ఎవరికి ఎటువంటి ప్రయోజనము?

23) హీన గుణమువాని నిలుసేఱ నిచ్చిన

ఎంతవానికైన నిడుము గలుగు

ఈగ కడుపుఁజొచ్చి యిట్టట్టు సేయదా?

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

కడుపులో ప్రవేశించిన ఈగ ఎంత గందరగోళము చేసి బాధపెట్టునో, ఆ విధంగానే నీచమైన గుణములు కలిగినవారికి ఒక్కరికైననూ ఇంటిలో ఆశ్రయమిచ్చినచో,ఆ ఇంటి యజమానికి అనేక కష్టములు కలుగును.

24) మేడిపండుచూడ మేలిమై యుండు

పొట్టవిప్పిచూడఁబురుగులుండు

పిరికివాని మదిని బింకమీలాగురా

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

నిగనిగలాడుతూ కనిపించే మేడిపండుబయటికి చూచుటకూ చాలా చక్కగా కనిపించును. కాని దాని పొట్టవిప్పి చూస్తే లోపల పురుగులుండును. ఆ విధముగానే పై పై బీకరములు చూపు వాని మదిలో పిరికి తనము సందర్భము వచినప్పుడు బయల్పడును.

25) చిత్త శుద్ది కలిగి పుణ్యంబు

కొంచమైననదియుఁకొదువకాదు

విత్తనంబు మఱ్ఱివృక్షంబునకు నెంత

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ.

మఱ్ఱి వృక్షము చూసినా ఎంత విస్తరముగా ఉండును.కాని దాని విత్తనమును చూస్తే ఎంతో చిన్నది. అలాగే మంచి మనసు తో చేసిన పుణ్యము బహుచిన్నదిగా తక్కువదిగా తలపోయరాదు. సద్బుద్ధితో చేసినది చిన్నదైనా,పెద్దదైనా ఉన్నత ఫలితమునే కలిగించును.

అచ్యుతు శరణమే ఆన్నిటికిని గురి

2011-11-22T14:12:00.001+05:30

అచ్యుతు శరణమే ఆన్నిటికిని గురి - హెచ్చుకుందుమరి యెంచగనేది

యోనిజనకమగు యొడలిది - యేనెలవైన నేటి కులము
తానును మలమూత్రపు జెలమ - నానాచారము నడిచీనా

పాపపుణ్యముల బ్రతుకిది - యేపొద్దు మోక్షంబెటువలె దొరకు
దీపన బాధల దినములివి - చూపట్టి వెదకగ సుఖమిందేది

మరిగిన తెరువల మనసుయిది - సరవినెన్న విజ్ఞానంబేది
యిరవుగ శ్రీవేంకటేశ్వరుడే - వెరవని కంటే వెలితికనేది

అచ్యుత మిమ్ము దలచే ....

2011-11-21T15:58:00.001+05:30

అచ్యుత మిమ్ము(దలచే యంతపని వలెనా
యిచ్చల మీవారే మాకు నిహపరాలియ్యగా

మిమ్ము నెఱిగినయట్టి మీదాసుల నెఱిగే-
సమ్మతి విజ్ఞానమే చాలదా మాకు
వుమ్మడి మీసేవ సేసుకుండేటి వైష్ణువుల
సమ్ముఖాన సేవించుటే చాలదా నాకు

నిరతి నీకు మొక్కేటినీడింగరీలకు
సరవితో మొక్కుటే చాలదా నాకు
పరగ నిన్ను పూజించే ప్రపన్నులపూజించే
సరిలేని భాగ్యము చాలదా నాకు

అంది నీకు భక్తులైన యలమహానుభావుల-
చందపు వారిపై భక్తి చాలదా నాకు
కందువ శ్రీవేంకటేశ కడు నీబంటుబంటుకు
సందడి బంటనవుటే చాలదా నాకు

వేదములు

2011-11-11T19:32:00.000+05:30

యజుర్వేదము
ఋగ్వేదము
అదర్వనవేదము

Key Words: వేదములు, telugu lo vedamulu, Vedas in Telugu

వెరైటీ తిట్లు

2011-08-09T12:28:00.001+05:30

పులిసిపోయిన దోస పిండి అవేసము నువ్వూను
పెన్డ్రైవ్ రాయడం లేదని దాంట్లో ఇంకు పోసే వెధవ
లేడీస్ హాస్టల్ బోర్డు చూసీ చొంగ కర్చుకునే వెధవ
చెప్పుకిఅంటుకున్న చుఇంగ్గం తీసేసి చప్పరించే వెధవ
గూగుల్ సెర్చ్ పేజికి వెళ్లి గూగుల్ అని సెర్చ్ చేసే మొకం
తాంబూలంలో సున్నం బదులు నేరోలాక్ పైంట్ వేసుకొని తినే హైటెక్ వెధవ
సత్తు సమాలోడికి సాఫ్ట్వేర్ అమ్మాలనుకొనే మొహమా
పెన్ తో రాయమంటే చెయ్యి వాడలా వద్దా అని ఆలోచించే వెధవ
ముక్కు నోరు మూసుకొని చెవులతో గాలి పిల్చలడానికి ట్రై చేసే వెధవ
కళ్ళు మూసుకొని కరెంటు పోయింది అని టోర్చ్లైట్ వేసే వెధవ
ఐ-మక్ష్స సినిమాకి బినకులర్స్ పట్టుకొనివెళ్ళే వెధవ
ఎండిపోయిన చెరువులో ఈతకొట్టే వెధవ
చేతికి చెప్పులేసుకొని కాళ్ళుకాలుతున్నాయని ఎగిరే ఎర్రోడ
తద్దినం బోజనానికి వెళ్లి గారేకోసం గోలపెట్టే వెధవ
సర్దార్ అంటే అదేదో బిరుదు అని ఫీలియ్యే అంట్లవెధవ
టీవీలో వచ్చే సినిమాకి కూడా రివ్యూ చదివి చూసే పనికిమాలిన వెధవ
విమ్ బార్ సబ్బు పేపర్ని దాచుకొని పొడిచేసి అంట్లు తోమే పీనాసి వెధవ
మందులో మామిడిపండు నచుకొనే మొకం
పెళ్లిచూపుల్లో పెళ్లికూతురిని వదిలేసి పక్కన వున్నా బామ్మగారిని చూసే దరిద్రుడా
కార్ వదిలేసి కారులో కీ ఎత్తుకేల్లె తింగరి దొంగ
డిజిటల్ కామెర లెన్స్కి దిష్టిచుక్కపెట్టి ఫోటోలు తీసుకొనే మొహమా
కలర్టీవీ ని బ్లాకు & వైట్ లో మోడ్ చూసే వెధవ
బాలయ్య సినిమాకి బ్లాక్లో టికెట్స్ కొనే పేస్
బైక్ మీద సీట్ బెల్ట్ పెట్టుకొనే పేస్
కారులో హేల్మేంట్ పెట్టుకొనే పేస్
సినిమా హలో సౌండ్ కంట్రోల్కి రిమోటు అడిగే పేస్

కౌమారంలో కవిత్వం-అదొక పైత్యం

2011-08-09T12:20:00.000+05:30

కౌమారంలో కవిత్వం-అదొక పైత్యం

వెన్నెల తాగిన
నీలి రంగు కళ్లు
చంద్రబింబం లాంటి ముఖం
చంద్రముఖి ఆమె పేరు!

*
ఆమె మళ్ళీ కనిపించింది.
నా గుండె మళ్ళీ లయ తప్పింది.
ఆమె స్నేహం లభించడం
నా జీవితంలో నేనెదుర్చూడని
వో గొప్ప వరం.

*
ఆమె చాలా సార్లు
కళ్ళతోనే మాట్లాడేది.
యింకాస్సేపు వుంటుందనుకునేంతలో
లేచి వెళ్ళిపోయింది.

*
ఆమెలో చిలిపితనం పాలు యెక్కువ.
కళ్ళలో, మాటల్లో
అవి యెక్కువగా ప్రతిఫలించేవి.

*
నా సమక్షంలో
ఆమె ముఖంలో
అనాచ్చాదిత మెరుపుల్ని చూసేవాన్ని .

*
నాలో యెన్నో భావాలు చెలరేగేవి.
చాలాసార్లు మౌనమే దొర్లేది.

*
ఆమె అతడిని పరిచయం చేసింది.
వాళ్ళిద్దరూ
గాఢస్నేహితుల్లా మట్లాడుకున్నారు.

*
ఆమె కళ్ళలో
నా కోసం ఆసక్తికోసం వెతికేవాణ్ణి.
ఆ విషయం
ఆమె గమనించినట్టు కనిపించేది కాదు.

*
అతడు చాలా చమత్కారంగా మాట్లాడేవాడు.
ఆమె అతనితోనే యెక్కువగా పరాచికాలాడేది.
నాకు ప్రాముఖ్యత వున్నట్టనిపించేది కాదు.

*
ఆమె కళ్ళు ఎప్పుడూ
ఉత్సాహంతో మెరుస్తుండేవి.
ముఖంలో లీలా మాత్రంగా
అతనిపట్ల సాన్నిహిత్యం
ద్యోతకమయ్యేది.

*
ఆమె నవ్వులో విషాదమో లేక
నా పట్ల అనురాగమో
అర్థం అయ్యేది కాదు.

*
అతను ఉత్సాహంగా కనిపించేవాడు .
నేను దిగాలుగా, బిడియంగా.

*
ఆమె మాటలు
నిగూఢమైన చీకటిలా అనిపించేవి.
నాకోసం యేమైనా
ప్రేమ దాచుకుందేమోనని
నాలో వొక ఆశ
*
ఆమె గొంతులో
యెపుడూ యేదో వొకలాంటి
హుషారు తొణికిసలాడినా
నాలో యేవో విషాద తంత్రుల్ని
మీటేదిగా వుండేది.

*
అతడి రాక పూర్వం
ఆమె నవ్వులో విచారం.
నేనా విషయం కదపలేదు.
అతడి ఆగమనం ఆమెను సంతోషపరిచేది.

*
నాలో ఆమె పట్ల ప్రేమ పెల్లుబికేది.
అది కాంక్షేమోనని
భయపడతాను.

*
నాలో ఆమెపట్ల ప్రేమ
చాలా సంకుచితమనీ
నాలో వొక భయం.

*
నేను వెళ్ళేసరికి
వాళ్ళిద్దరూ నవ్వుతో మాట్లాడుతున్నారు.
అతడి కళ్ళలో అయిష్టం.
ఆమె కళ్ళలో నవ్వు.

*
నేనెన్నో విషయాలు చెప్పాలనుకున్నాను.
ఆమె ముఖంలో
యే భావమూ కనిపించలేదు.
యింతలో అతను వొచ్చాడు.
నేనూ మౌనం వహించాను.

*
నా ప్రేమ విషయం
వాయిదా వేస్తూ వచ్చాను.
హఠాత్తుగా ఆమె చూపులు
దయాపూరితంగా అనిపించేవి.

*
చలికాలపు యెండలంటే
ఆమెకు చాలా ఇష్టం.
అతడి గురించి ఆమె
యెన్నో విషయాలు చెప్పేది.

*
నేను సెలవు తీసుకున్నాను.
అతడు యెందుకో
మరింత ఉల్లాసంగా కనిపించాడు.
ఆమె ముఖంలో నాకే భావమూ స్ఫురించలేదు.

*
అతడిని
గొప్ప స్నేహితుడిగా వర్ణించేది.
హఠాత్తుగా ‘మరి నువ్వూ అనుకో’ '
అంటో నవ్వేది.

*
ఆమె మాటలంటే
నాకు చాలా ఇష్టం
యెక్కువగా అతడి గురించే ప్రస్తావించినా.

*
అతడేదో ఖరీదైన బహుమానం యిచ్చాడామెకు.
నేను మర్చిపోయానని చెప్పాను.
బదులుగా నవ్వి వూరుకుందామె.

*
అతడిపై నాలో ఎలాంటి భావమున్నా కాని
నాపై దయను ప్రసరింపజేసే
చూపులు కరువయ్యాయని నాలో కలవరం.

*
నా ప్రేమ విషయం
నాలోనే మరుగున పడిపోయింది.
అందమైన కళ్ళున్న ఆమెను
బాధ పెట్టడం నాకిష్టం లేకపొయింది.

*
ఆమె వీడుకోలుగా నవ్వింది
వెన్నెల చిలకరించినటు.
నా రెప్ప తడిసింది
ఆకసం ఏడ్చినటు.

2010-12-13T19:55:00.000+05:30

మా తెలుగు తల్లికీ మల్లెపూదండ
మా కన్న తల్లికీ మంగళారతులు
కడుపులో బంగారు కనుచూపులో కరుణ
చిరునవ్వులో సిరులు దొరలించు మాతల్లి

గల గల గోదారి కదలిపోతుంటేను
బిరబిరా క్రిష్ణమ్మ కదలి పోతుంటేను
బంగారు పంటలే పండుతాయి
మురిపాల ముత్యాలు దొరలుతాయి

అమరావతీ నగర అపురూప శిల్పాలు
త్యాగయ్య గొంతులో తారాడు నాదాలు
తిక్కయ్య కలములో తియ్యందనాలు
నిత్యమై నిఖిలమై నిలిచి ఉండేదాక

రుద్రమ్మ భుజశక్తి,మల్లమ్మ పతిభక్తి
తిమ్మరుసు ధీయుక్తి, కృష్ణరాయని కీర్తి
మా చెవుల రింగుమని మారుమ్రోగే దాక
నీ ఆటలే ఆడుతాం - నీ పాటలే పాడుతాం
జై తెలుగుతల్లీ! జై తెలుగుతల్లీ!

-- శంకరంబాడి సుందరాచారి.

ఎంకి పాటలు

2010-12-12T18:52:00.000+05:30

నండూరి వారి ఎంకి
వొనలచ్చిమి
ఎంకి ముచ్చట్లు
నమిలి మింగిన నా యెంకి
సత్తెకాలపు నా యెంకి
తెరచాటు
కనుబొమ్మలు
యెంకితో తిరపతి
ముద్దుల నా ఎంకి

జానపద పాటలు

2010-12-12T14:57:00.000+05:30

పండుగ పాటలు

2010-12-12T14:56:00.000+05:30

పిల్లల పాటలు

2010-12-12T14:55:00.000+05:30

ఉగాది పండుగ వచ్చింది

పాటలు

2010-12-12T14:51:00.000+05:30

ఎంకి పాటలు
జానపద పాటలు
పండుగ పాటలు
పిల్లల పాటలు
వేటూరి ఆపాత మధురాలు

Keywords: telugu songs, telugu lo paatalu, pillala paatalu, jaanapada paatalu,
panduga paatalu,

చాణక్యుడు - అర్థశాస్త్రము

2010-11-03T16:27:00.000+05:30

చాణక్యుడు - అర్థశాస్త్రము

అన్నమాచార్య శతకము

2010-06-04T15:17:00.000+05:30

అన్నమయ్య కీర్తనలు - అ

2010-05-31T13:46:00.001+05:30

అచ్యుత మిమ్ము దలచే ....అచ్యుతు శరణమే ఆన్నిటికిని గురి.....

అన్నమయ్య కీర్తనలు అ

2010-05-31T13:44:00.001+05:30

1)
అయనాయ వ్యంగమేలే అతివా ! నీ -
ఆయమే తాకీ మాట లందుకేమీ సేతురా

కప్పురమిందవే వోకలికీ ! మాకు -
నుప్పులవు నీకప్పురా లొల్లము పోరా
తప్పనాడే వదియేమే తరుణీ ! వోరి
తప్పులెవ్వరెందున్నవో తలచుకో నీవు

నిమ్మ పండిందవే వీ నెలతా ! ఆ -
నిమ్మపండే పాపరవును నే నొల్లరా
చిమ్మేవు సట లిదేమే చెలియ మేన
చిమ్మురేఖ లెవ్వరందో చిత్తగించు నీవు

కుంకుమపూ నిందవే వో కోమలీ ! నీ -
కుంకుమలే పుప్పుడౌను కూడుకుంటేను
యింకనేలే కలసితి నింతీ ! వోరి
యింకపు శ్రీవేంకటేశ యిద్దరి చెమటలు

2)
ప అతిసులభం బిది యందరిపాలికి గతియిది శ్రీపతి కైంకర్యంబు
చ పాలసముద్రము బలిమి దచ్చి కొని- రాలరి దేవత లమృతమును
నాలుక నిదెహరినామపుతంరితము యేల కానరో యిహపరసుఖము
చ అడరి బాతిపడి యవని దేవతలు బడివాయరు యజ్ఞ భాగాలకు
విడువక చేతిలో విష్ణుప్రసాదము కడిగడియైనది కానరుగాని
చ యెక్కుదురు దిగుదు రేడులోకములు పక్కన దపముల బడలుచును
చిక్కినాడు మతి స్రీవేంకటేశ్వరు- డిక్కడితుదిపద మెఱగరుగాని

3)
అదియెపో శ్రీహరి నామము
తుదిపదమిదియె ధృవమై కలిగె

తొడరి చిత్రకేతు డే నామము
తడవి లోకమంతయు గెలిచె
విడువక బ్రహ్మయు వెస నే నామము
బడిబడి నుడుగుచు ప్రభుడై నిలిచె

హరుడే నామము అదె తారకముగ
నిరతిఁదడవి యెన్నిక మీరె
ధర నే నామము దలచి నారదుడు
సురమునియై సంస్తుతులకు నెక్కె

ధృవుడే నామము దొరకొని నుతియించి
ధృవ పట్టంబున తుద బ్రదికె
జవళి శ్రీ వేంకటేశ్వరుదాసులెల్లాను

4)
అన్నియును నతనికృత్యములే
ఎన్నియైనా నవునతడేమిసేసినను

అణురేణుపరిపూర్ణుడవలిమోమైతేను
అణువౌను కమలభవాండమైన
ఫణిశయనునికృపాపరిపూర్ణమైతే
తృణమైన మేరువౌ స్థిరముగా నపుడే

పురుషోత్తముని భక్తి పొరపొచ్చమైతే
ఎరవులౌ నిజసిరులు ఎన్నైనను
హరిమీదిచింత పాయక నిజంబైతే
నిరతి పట్టినవెల్లా నిధానములే

మదనగురునిసేవ మదికి వెగటైతేను
పదివేలు పుణ్యంబులు పాపంబులే
పదిలమై వేంకటపతిభక్తి గలితేను
తుదిపదంబునకెల్లఁ దొడవవునపుడే
5)
అఱిముఱి హనుమంతుడు అట్టి బంటు
వెఱపులేని రఘువీరునికి బంటు

యేలికను దైవముగా నెంచి కొలెచేవాడే బంటు
తాలిమిగలిగినయాతడే బంటు
పాలుమాలక యేపొద్దు పనిసేయువాడే బంటు
వేళ గాచుకవుండేటి వెరవరే బంటు

తను మనోవంచన లెంతటా లేనివాడే బంటు
ధనముపట్టున శుధ్ధాత్మకుడే బంటు
అనిశము నెదురు మాటాడనివాడే బంటు
అనిమొన తిరుగనియతడే బంటు

చెప్పినట్లనే నడాచినయాతడే బంటు
తప్పులేక హితుడైనాతడే బంటు
మెప్పించుక విశ్వాసాన మెలగువాడే బంటు
యెప్పుడును ద్రోహిగాని హితుడే బంటు

6)
అందరికి సులభుడై అంతరాత్మ యున్నవాడు
యిందునే శేషగిరిని యిరవై విష్ణుడు

యోగీశ్వరుల మతినుండేటి దేవుడు క్షీర -
సాగరశాయియైన సర్వేశుడు
భాగవతాధీనుడైన పరమపురుషుడు
ఆగమోక్తవిధులందు నలరిననిత్యుడు

వైకుంఠమందునున్న వనజనాభుడు పర-
మాకారమందునున్న ఆదిమూరితి
ఆకడసూర్యకోట్లందునున్న పరంజ్యోతి
దాకొన బ్రహ్మాండాలు ధరించిన బ్రహ్మము

నిండువిస్వరూపమై నిలిచినమాధవుడు
దండివేదంతములు వెదకే ధనము
పండిన కర్మఫలము పాలికివచ్చినరాసి
అండనే శ్రీవేంకటేశుడైన లోకబంధుడు
7)
అన్నిటా జాణడు అలమేలుమంగపతి
పన్ని నీకు మేలువాడై పరగివున్నాడు

పట్టినదే పంతమా పతితోడ నీకిప్పుడు
యిట్టె నిన్ను వేడుకోగా నియ్యకోరాదా
వొట్టి యప్పటినుండి నీవొడి వట్టుకొన్నవాడు
గట్టువాయ తనమేల కరగవే మనసు

చలములే సాదింతురా సారెసారెనాతనితో
బలిమి బిలువగాను పలుకరాదా
కలపుకోలు సేసుక కాగిలించుకున్నవాడు
పులుచుదనములేల పెనగవే రతిని

చేరి ఇట్టె బిగుతురా శ్రీవేంకటేశ్వరునితో
మేరతో నిన్నేలగాను మెచ్చగరాదా
యీరీతి నిన్ను పెండ్లాడె యెడయెక వున్నవాడు
వీరిడితనకులేల వెలయవే మరిగి

anniTA jANaDu alam...

8)
అదివో కనుగొను మది యొకతె
యెదుటనె నెలకొనె నిది యొకతె

తేటల మాటల తెరలదె కట్టీ
గాటుకకన్నుల కలికొకతె
జూటరిచూపులఁ జొక్కులు చల్లీ
నీటుగర్వముల నెలతొకతె

ముసిముసినవ్వుల మోపులుగట్టీ
రసికుడ నీపై రమణొకతె
కొసరుల కుచములఁ గోటలు వెట్టీ
మిసమిస మెఱుగుల మెలుతొకతె

కాయజకేలికి కందువ చెప్పీ
చాయలసన్నల సతి యొకతె
యీయెడ శ్రీవేంకటేశ కూడి నిను
వోయని మెచ్చీ నొకతొకతె

9)
అప్పుడెట్టుండెనో చిత్తమయ్యో యెఱగనైతి
చెప్పుడుమాటలకే నే జేరనైతిగా

కొసరికొసరి నీపై కోపమున నుంటిగాని
అసమిచ్చి నీతో మాటలాడనైతిగా
పసలేని సిగ్గుతోడి పంతాననే వుంటిగాని
ముసిముసి నవ్వు మోవి మోపనైతిగా

విరహపు కాకల నావిసుపే చూపితిగాని
సరిబిల్చితే నూకొన జాలనైతిగా
వరుసవంతులకై నే వాదులాడితి గాని
మురిపేన మొక్కితే నే మొక్కనైతిగా

వేగమే నీవు గూడితే వెస భ్రమసితిగాని
చేగలనీమేను పచ్చిసేయనైతిగా
భోగపు శ్రీవేంకటేశ పోట్లదొరతిలోన
నీగతి చెన్నుడవైతే నెనసితిగా

10)
అనుచు దేవ గంధర్వాదులు పలికేరు
కనక కశిపు నీవు ఖండించేవేళను

నరసింహా నరసింహా ననుగావు ననుగావు
హరి హరి నాకు నాకు నభయమీవే
కరిరక్ష కరిరక్ష గతమైరి దనుజులు
సురనాథ సురనాథ చూడు మమ్ము కృపను

దేవదేవ వాసుదేవ దిక్కు నీవే మాకు మాకు
శ్రీవక్ష శ్రీవక్ష సేవకులము
భూవనిత నాథ నాథ పొడమె నీప్రతాపము
పావన పావన మమ్ము పాలించవే

జయ జయ గోవింద శరణుచొచ్చేము నీకు
భయహర భయహర పాపమడగె
దయతో శ్రీవేంకటేశ తగిలి కాచితి మమ్ము
దయజూడు దయజూడు దాసులము నేము

Key words: Annamayya Keerthanalu,అన్నమయ్య కీర్తనలు , Annamaacharya

నా తెలుగు - జొన్నవిత్తుల

2010-05-17T13:45:00.000+05:30

Get this widget

Track details

eSnips Social DNA

ఫిబ్రవరి 21

2010-02-22T16:47:00.000+05:30

ఫిబ్రవరి 21 మాతృభాషాదినోత్సవం జరుపుకొన్నాం. తల్లి వంటి తెలుగును... తేనెలూరు తెలుగును మరిచిపోతున్నామని మరోసారి గుర్తుచేసుకున్నాం. అంతా మరిచిపోయి పనిలో పడిపోయాం. కొన్నేళ్లుగా ఇదే తంతు సాగుతోంది. దీన్నంతా నిశ్శబ్దంగా గమనిస్తున్న ఒక అరవయ్యేళ్ల వ్యక్తి మాత్రం తెలుగు నేర్పడానికి సులువైన పద్ధతులను రూపొందించుకుని కృషి చేస్తున్నారు.

హైదరాబాద్‌లో నివసిస్తున్న షేక్ బడేసాహెబ్ గడచిన ఇరవయ్యేళ్లలో దాదాపు మూడు వేలమంది తెలుగు ఉపాధ్యాయులకు 'తెలుగెలా నేర్పాలి?' అంటూ ప్రత్యేకంగా బోధించారని తెలిసినప్పుడు ఆశ్చర్యపోవడం మనవంతవుతుంది. అంతేకాదు... ఎందరో విదేశీయులకు ఇరవై రోజుల్లో తెలుగు నేర్పించి వారితో శభాష్ అనిపించుకున్నారు.

ఇంత చేస్తున్న బడేసాహెబ్ ఉపాధ్యాుడేం కాదు, ఏ కాలేజీలోనో లెక్చరర్ అంతకన్నా కాదు. మచిలీపట్నంలో పుట్టిపెరిగిన ఆయన తపాలాశాఖ ఉద్యోగి. డిగ్రీ వరకే చదువుకున్నారు. చిన్నప్పటి నుంచి పుస్తకాలు ఎక్కువగా చదవడం, తెలుగుపై ఎక్కువగా శ్రద్ధ పెట్టడం తప్ప తెలుగు నేర్పడానికి ఆయనకంటూ ప్రత్యేక అర్హతలు లేవనే చెప్పుకోవాలి.

ఒకపక్క ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే తెలుగుభాషను సులభంగా ఎలా నేర్చుకోవాలి అనే అంశంపై పరిశోధన చేశారు. ఎన్నో పుస్తకాలు చదివారు, ఎందరినో కలిశారు. వాటి సారాంశాన్ని కూర్చి తన తల్లి పేరిట 'మాఁ హసన్‌బీ తెలుగు వాచకం' అంటూ 45 పేజీల నిడివి గల ఒక తెలుగు వాచకాన్ని తయారుచేశారు.

అవరించిందిలా....
తెలుగు కోసం బడేసాహెబ్ చేస్తున్న కృషి వెనుక చాలా పెద్ద కథే ఉంది. 1991 సంవత్సరంలో ఐక్యరాజ్యసమితి ఆ ఏడాదిని 'అక్షరాస్యత సంవత్సరంగా' ప్రకటించింది. అప్పటి నివేదికల ప్రకారం ప్రపంచంలో ఒక్క భారత ఉపఖండంలోే యాభైశాతం నిరక్షరాస్యులున్నారని తేలింది. ఇది వెలుగులోనికి వచ్చినప్పుడు చాలామంది స్పందించారు.

నిరక్షరాస్యత నిర్మూలనకు పెద్ద పెద్ద ప్రణాళికలే వేశారు. కార్యాచరణలోనికి రానివి కొన్ని.సత్ఫలితాలనివ్వనివి కొన్ని. "ఆ సమయంలో నావంతు కృషి నేను చేయాలని అనుకున్నాను. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పుట్టిన ప్రతి మనిషీ కనీసం వాడి మాతృభాషని చదవడం రాయడం నేర్చుకుంటే చాలనిపించింది. ఆ దిశగా అడుగులు వేశాను'' అంటూ గతాన్ని గుర్తుచేసుకున్నారు బడేసాహెబ్.

తెలుగు సులువు..అన్ని భాషల్లోకెల్లా తెలుగుభాషని నేర్చుకోవడం చాలా కష్టమని చాలామంది అభిప్రాయం. బడేసాహెబ్ మాత్రం ఈ అభిప్రాయంతో ఏకీభవించరు. పుస్తకాల్లో తెలుగును సంక్లిష్టంగా చూపించడం వల్లే అలాంటి అభిప్రాయం ఏర్పడిందిగానీ కొన్ని మెళకువలు పాటిస్తే ఎంతో సులువుగా తెలుగు భాషను నేర్చుకోవచ్చని అంటారు. ఇక్కడ పుట్టిన పిల్లలకే కాదు, విదేశీయులకు సైతం ఎన్నో సులభంగా నేర్పించవచ్చంటున్నారు బడే సాహెబ్.

ఇరవైరోజుల్లో....
మన దేశ భాషలను నేర్చుకోడానికి విదేశాల్లో పుస్తకాలు ఉన్నాయి. అయితే అవేవీ రెండువందల పేజీలకు తక్కువ ఉండవు. పైగా వాటి ద్వారా నేర్చుకోవడానికి ఆర్నెల్లో ఏడాదో సమయం పడుతుంది. బడేసాహెబ్ మాత్రం ఇరవైరోజుల్లో విదేశీయులకు తెలుగు నేర్పారు. ఇదెలా సాధ్యమయిందంటే 'నా పుస్తకం ప్రత్యేకత అదే మరి' అంటారు.

1997లో తెలుగు వ్యాకరణం మీద పరిశోధన చేయడానికి డేవిడ్ కాలిన్స్, అండ్రీ కాలిన్స్ అనే ఇద్దరు అమెరికన్లు మన రాష్ట్రం వచ్చినపుడు తెలుగు నేర్చుకోడానికి బడేసాహెబ్‌ని సంప్రదించారు. రోజుకి రెండు గంటల చొప్పున ఇరవై రోజుల్లో వారికి తెలుగు రాయడం, చదవడం కూడా నేర్పించారు. ఆ తరువాత చాలా మంది విదేశీయులకు ఆయన తెలుగు నేర్పించారు. దాంతో ఆయన కృషికి గుర్తింపు పెరిగింది.
పాఠశాలల్లో తెలుగు వెలుగు...
పూర్తిగా తెలుగు తెలియనివారికి దాన్ని నేర్పడం ఒకెత్తు. విద్యార్థులకు తెలుగు నేర్పడం అనేది మరొకెత్తు. దీనికోసం ఆయన చాలా పాఠశాలలు తిరిగారు. "ఒక స్కూల్లో ఎనిమిదో తరగతి చదువుతున్న పిల్లలకి కొన్ని తెలుగు పదాలు చెప్పి రాయమంటే...ఒక్కరు కూడా నాలుగు పదాలు తప్పులేకుండా రాయలేకపోయారు. తప్పు విద్యార్థులది కాదు.

పాఠ్యపుస్తకాల్లో తెలుగుని అంత కఠినంగా చూపిస్తున్నారు. ఉపాధ్యాయులు కూడా సులభ పద్ధతిలో బోధించడం లేదు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే తెలుగుని ఒక భూతంలా చూపిస్తున్నారు. దాంతో నేను ముందు టీచర్లకే కొన్ని విషయాలు బోధించాలనుకున్నాను. అప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకూ దాదాపు మూడువేల మంది తెలుగుటీచర్లకు నేను క్లాసులు చెప్పాను'' అంటూ వివరించారు.

మాటలకే పరిమితమైంది...
మన మాతృభాషకి గుర్తింపు ఇవ్వడం అంటే దాన్ని మనం నేర్చుకోవడమే - అంటారు బడేసాహెబ్. ఈ ఇంగ్లీషు ప్రపంచంలో మన మాతృభాష రాయడం, చదవడం రాకపోతే నష్టమేంటి అనుకునే హైటెక్‌మనుషులకు ఆయన ఒక రహస్యం చెబుతున్నారు. "మాతృభాష వస్తేనే పరాయి భాషపై పట్టువస్తుంది. ఏ మనిషైనా తన మనసులోని భావాన్ని మాతృభాషలో చెప్పినంత స్పష్టంగా మరే ఇతర భాషలోనూ చెప్పలేడు. అందుకే అమ్మ పాల కమ్మదనం అనుభవిస్తున్నప్పటి నుంచే మాతృభాషనూ నేర్చుకోవాలి. తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు నేర్పాలి..'' అంటారాయన.

ఇతరబాషలు కూడా...
అతి తక్కువ సమయంలో తెలుగుభాషని నేర్పించడంలో విజయం సాధించిన సాహెబ్ ప్రస్తుతం ఒక పుస్తకాల దుకాణం పెట్టుకున్నారు. ఆయన రాసిన తెలుగు పుస్తకాన్ని ఎవరైనా ప్రచురిస్తారేమోనని పది సంవత్సరాల పాటు ఎందరో పెద్దల చుట్టూ తిరిగారు. ఎవరూ ముందుకు రాలేదు. దాంతో తానే స్వయంగా ఆ పుస్తకం ముద్రణ బాధ్యత నెత్తికెత్తుకున్నారు. బడేసాహెబ్ అడుగులు ఇక్కడితో ఆగిపోలేదు. హిందీ, ఇంగ్లీషులపై కూడా ఆయన పరిశోధన మొదలైంది. ఆయన పరిశోధన ఫలాలను అందుకోవడమే మనం చెయ్యాల్సింది

కథలు

2009-11-20T21:05:00.000+05:30

కామెడి కథలు
నీతి కథలు

సినేమా సూటింగోల్లొచ్చారు
నల్ల ఎంకి తూము
భలే భలే అందాలు!

శతకములు

2009-11-20T20:40:00.000+05:30

అన్నమాచార్య శతకము
కృష్ణ శతకము

సామెతలు

2009-11-20T19:49:00.000+05:30

అ

ఆ

ఇ

ఈ

ఉ

ఊ

ఎ

ఏ

ఐ

ఒ

ఓ

అం

నవలలు

2009-11-20T15:43:00.000+05:30

బిగ్ ప్లే
గోల్డెన్ రోబ్
డాక్టర్ షాడో - మధు బాబు
యుగాంతం - యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ - 1
యుగాంతం - యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ - 2
యుగాంతం - యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ - 3
గగనయానంలో అంతర్ మథనం - మినీ నవల
నే చూసిన నా చుట్టు ఉన్న ప్రపంచం

Doctor Shadow

2009-10-21T19:48:00.000+05:30

Doctor Shadow

వేటూరి ఆపాత మధురాలు

2009-10-08T11:33:00.000+05:30

50 తెలుగు పాత వీడియో పాటలు

2009-10-07T17:21:00.000+05:30

Key words: Telugu paata patalu, telugu golden hists,తెలుగు పాత వీడియో పాటలు

ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనములు

2009-08-29T19:42:00.001+05:30

కూర్పు: శ్రీ త్యాగరాజాచార్యులు
రాగం: శ్రీ
తాళం: ఆది

ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనములు

చందురూ వర్ణుని అంద చందమును హృదయారవుందమున
జూచి బ్రహ్మానందమనుభవించు వారెందరో మహానుభావులు

సామగాన లోల మనసిజ లావణ్య
ధన్య ముర్ధన్యులెందరో మహానుభావులు

మానసవన చర వర సంచారము నెరిపి మూర్తి బాగుగ పొగడనే
వారెందరో మహానుభావులు

సరగున పాదములకు స్వాంతమను సరోజమును సమర్పణము
సేయువారెందరో మహానుభావులు

పతిత పావనుడనే పరాత్పరుని గురించి
పరమార్ధమగు నిజ మార్గముతోను బాడుచును
సల్లాపముతో స్వర లయాది రాగముల దెలియు
వారెందరో మహానుభావులు

హరిగుణ మణిమయ సరములు గళమున
షోభిల్లు భక్త కోటులిలలో తెలివితో చెలిమితో
కరుణ గల్గి జగమెల్లను సుధా దృష్టిచే
బ్రోచువారెందరో మహానుభావులు

హొయలు మీర నడలు గల్గ్గు సరసుని
సదా కనుల జూచుచును పులక శరీరులై
ఆనంద పయోధి నిమగ్నులై ముదంబునను యశము
గలవారెందరో మహానుభావులు

పరమ భాగవత మౌని వర శశి విభాకర సనక సనందన
దిగీశ సుర కింపురుష కనక కశిపు సుత నారద తుంబురు
పవనసూను బాలచంద్ర ధర శుక సరోజభవ భూసురవరులు
పరమ పావనులు ఘనులు శాశ్వతులు కమల భవ సుఖము
సదానుభవులు గాక ఎందరో మహానుభావులు

నీ మేను నామ వైభవంబులను
నీ పరాక్రమ ధైర్యముల శాంత మానసము నీవులను
వచన సత్యమును రఘువర నీయెడ సద్భక్తియు జనించకను
దుర్మతములను కల్గ జేసినట్టి నీమది నెరింగి
సంతసంబునను గుణ భజనానంద కీర్తనము జేయు
వారెందరో మహానుభావులు

భాగవత రామాయణ గీతాది శృతి శాస్త్ర పురాణపు మర్మములను
శివాది సన్మతముల గూఢములన్
ముప్పది ముక్కోటి సురాంతరంగముల భావంబులనెరిగి
భావ రాగ లయాది సౌఖ్యముచే చిరాయువుల్గలిగి
నిరవధి సుఖాత్ములై త్యాగరాప్తులైన
వారెందరో మహానుభావులు

ప్రేమ ముప్పిరి గొను వేళ నామమును దలచేవారు
రామభక్తుడైన త్యాగరాజనుతుని
నిజ దాసులైనన వారెందరో మహానుభావులు
అందరికీ వందనము-లెందరో మహానుభావులు

సాధించెనే ఓ మనసా

2009-08-29T19:41:00.000+05:30

కూర్పు: శ్రీ త్యాగరాజాచార్యులు
రాగం: ఆరభి
తాళం: ఆది

సాధించెనే ఓ మనసా

బోధించిన సన్మార్గవసనముల బొంకు జేసి తా బట్టినపట్టు
సాధించెనే ఓ మనసా

సమయానికి తగు మాటలాడెనే

దేవకీ వసుదేవుల నేగించినటు
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

రంగేశుడు సద్గంగా జనకుడు సంగీత సాంప్రదాయకుడు
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

గోపీ జన మనోరధ మొసంగ లేకనే గేలియు జేసే వాడు
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

సారాసారుడు సనక సనందన సన్ముని సేవ్యుడు సకలాధారుడు
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

వనితల సదా సొక్క జేయుచును మ్రొక్క జేసే
పరమాత్ముడనియు గాక యశోద తనయుడంచు
ముదంబునను ముద్దు బెట్ట నవ్వుచుండు హరి
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

పరమ భక్త వత్సలుడు సుగుణ పారావారుండాజన్మ మన ఘూడి
కలి బాధలు దీర్చు వాడనుచునే హృదంబుజమున జూచు చుండగ
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

హరే రామచంద్ర రఘుకులేశ మృదు సుభాశ శేష శయన
పర నారి సోదరాజ విరాజ తురగరాజ రాజనుత నిరామయ పాఘన
సరసీరుహ దళాక్ష యనుచు వేడుకొన్న నన్ను తా బ్రోవకను
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

శ్రీ వేంకటేశ సుప్రకాశ సర్వోన్నత సజ్జన మానస నికేతన
కనకాంబర ధర లసన్ మకుట కుండల విరాజిత హరే యనుచు నే
పొగడగా త్యాగరాజ గేయుడు మానవేంద్రుడైన రామచంద్రుడు
సమయానికి తగు మాటలాడెనే

సద్భక్తుల నడత లిట్లనెనే అమరికగా నా పూజ కొనెనే
అలుగ వద్దననే విముఖులతో జేర బోకుమనెనే
వెత గలిగిన తాళుకొమ్మననే దమశమాది సుఖ దాయకుడగు
శ్రీ త్యాగరాజ నుతుడు చెంత రాకనే
సాధించెనే ఓ మనసా.. సాధించెనే

జగదానంద కారకా

2009-08-29T19:40:00.000+05:30

కూర్పు: శ్రీ త్యాగరాజాచార్యులు
రాగం: నాట్టై
తాళం: ఆది

జగదానంద కారకా

జయ జానకీ ప్రాణ నాయకా
జగదానంద కారకా

గగనాధిప సత్కులజ రాజ రాజేశ్వర
సుగుణాకర సురసేవ్య భవ్య దాయక
సదా సకల జగదానంద కారకా

అమర తారక నిచయ కుముద హిత పరిపూర్ణ నగ సుర సురభూజ
దధి పయోధి వాస హరణ సుందరతర వదన సుధామయ వచో
బృంద గోవింద సానంద మా వరాజరాప్త శుభకరానేక
జగదానంద కారకా

నిగమ నీరజామృతజ పోషకా నిమిశవైరి వారిద సమీరణ
ఖగ తురంగ సత్కవి హృదాలయా గణిత వానరాధిప నతాంఘ్రియుగ
జగదానంద కారకా

ఇంద్ర నీలమణి సన్నిభాప ఘన చంద్ర సూర్య నయనాప్రమేయ
వాగీంద్ర జనక సకలేశ శుభ్ర నాగేంద్ర శయన శమన వైరి సన్నుత
జగదానంద కారకా

పాద విజిత మౌని శాప సవ పరిపాల వర మంత్ర గ్రహణ లోల
పరమ శాంత చిత్త జనకజాధిప సరోజభవ వరదాఖిల
జగదానంద కారకా

సృష్టి స్థిత్యంతకార కామిత కామిత ఫలదా సమాన గాత్ర
శచీపతి నుతాబ్ధి మద హరా నురాగరాగ రాజితకధా సారహిత
జగదానంద కారకా

సజ్జన మానసాబ్ధి సుధాకర కుసుమ విమాన సురసారిపు కరాబ్జ
లాలిత చరణావ గుణ సురగణ మద హరణ సనాతనా జనుత
జగదానంద కారకా

ఓంకార పంజర కీర పుర హర సరోజ భవ కేశవాది రూప
వాసవరిపు జనకాంతక కలాధరాప్త కరుణాకర శరణాగత
జనపాలన సుమనో రమణ నిర్వికార నిగమ సారతర
జగదానంద కారకా

కరధృత శరజాలా సుర మదాప హరణ వనీసుర సురావన
కవీన బిలజ మౌని కృత చరిత్ర సన్నుత శ్రీ త్యాగరాజనుత
జగదానంద కారకా

పురాణ పురుష నృవరాత్మజ శ్రిత పరాధీన కర విరాధ రావణ
విరావణ నఘ పరాశర మనోహర వికృత త్యాగరాజ సన్నుత
జగదానంద కారకా

అగణిత గుణ కనక చేల సాల విడలనారుణాభ సమాన చరణాపార
మహిమాద్భుత సుకవిజన హృత్సదన సుర మునిగణ విహిత కలశ
నీర నిధిజా రమణ పాప గజ నృసింహ వర త్యాగరాజాధినుత
జగదానంద కారకా

జయ జానకీ ప్రాణ నాయకా
జగదానంద కారకా

దుడుకు గల నన్నే దొర

2009-08-29T19:39:00.002+05:30

కూర్పు: శ్రీ త్యాగరాజాచార్యులు
రాగం: గౌళ
తాళం: ఆది

దుడుకు గల నన్నే దొర

కొడుకు బ్రోచురా ఎంతో
దుడుకు గల నన్నే దొర

కడు దుర్విషయాకృశ్టుడై గడియ గడియకు నిండారు
దుడుకు గల నన్నే దొర

శ్రీ వనితా హృత్కుముదాబ్జ వాంగ్మానసాగోచర
దుడుకు గల నన్నే దొర

సకల భూతముల యందు నీవై యుండగ మదిలేక పోయిన
దుడుకు గల నన్నే దొర

చిరుత ప్రాయమున నాడే భజనామృత రసవిహీన కుతర్కుడైన
దుడుకు గల నన్నే దొర

పర ధనముల కొరకు నొరుల మదిని
కరగబలికి కడుపు నింప దిరిగినట్టి
దుడుకు గల నన్నే దొర

తనమదిని భువిని సౌఖ్యపు జీవనమే
యనుచు సదా దినములు గడిపెడి
దుడుకు గల నన్నే దొర

తెలియని నటవిట క్షుద్రులు వనితలు స్వవశమౌట కుపదశించి
సంతసిల్లి స్వరలయంబు లెరుంగకను శిలాత్ముడై
సుభక్తులకు సమానమను
దుడుకు గల నన్నే దొర

దృష్టికి సారంబగు లలనా సదనార్భక సేనామిత ధనాదులను
దేవాది దేవ నెరనమ్మితిని గాకను పదాబ్జ భజనంబు మరచిన
దుడుకు గల నన్నే దొర

చక్కని ముఖ కమలంబునను సదా నా మదిలో స్మరణ లేకనే
దుర్మదాంధ జనుల కోరి పరితాపములచే దగిలి నొగిలి దుర్విషయ
దురాశలను రోయలేక సతత మపరాధినై చపల చిత్తుడైన
దుడుకు గల నన్నే దొర

మానవతను దుర్లభ మనుచు నెంచి పరమానంద మొందలేక
మద మత్సర కామ లోభ మోహములకు దాసుడై మోసబోతి గాక
మొదటి కులజుడగుచు భువిని శూద్రుల పనులు సల్పుచునుంటిని గాక
నారాధములను రోయ సారహీన మతములను సాధింప తారుమారు
దుడుకు గల నన్నే దొర

సతులకై కొన్నాళ్ళాస్థికై సుతులకై కొన్నాళ్ళు
ధన తతులకై తిరిగితి నయ్య త్యాగరాజాప్త ఇటువంటి
దుడుకు గల నన్నే దొర కొడుకు బ్రోచురా ఎంతో
దుడుకు గల నన్నే దొర

కన కన రుచిరా

2009-08-29T19:39:00.001+05:30

కూర్పు: శ్రీ త్యాగరాజాచార్యులు
రాగం: వరాళి
తాళం: ఆది

కన కన రుచిరా
కనక వసన నిన్ను

దిన దినమును అనుదిన దినమును
మనసున చనువున నిన్ను
కన కన రుచిర కనక వసన నిన్ను

పాలుగారు మోమున
శ్రీయపార మహిమ కనరు నిన్ను
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

కళకళమను ముఖకళ గలిగిన సీత
కులుకుచు నోర కన్నులను జూచే నిన్ను
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

బాలాకాభ సుచేల మణిమయ మాలాలంకృత కంధర
సరసిజాక్ష వర కపోల సురుచిర కిరీటధర సంతతంబు మనసారగ
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

సపత్ని మాతయౌ సురుచిచే కర్ణ శూలమైన మాటల వీనుల
చురుక్కన తాళక శ్రీ హరిని ధ్యానించి సుఖియింపగ లేదా యటు
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

మృదమద లలామ శుభానిటిల వర జటాయు మోక్ష ఫలద
పవమాన సుతుడు నీదు మహిమ దెల్ప సీత దెలిసి
వలచి సొక్కలేదా ఆరీతి నిన్ను
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

సుఖాస్పద విముఖాంబుధర పవన విదేహ మానస విహారాప్త
సురభూజ మానిత గుణాంక చిదానంద ఖగ తురంగ ధృత రథంగ
పరమ దయాకర కరుణారస వరుణాలయ భయాపహర శ్రీ రఘుపతే
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

కామించి ప్రేమమీద కరముల నీదు పాద కమలముల బట్టుకొను
వాడు సాక్షి రామ నామ రసికుడు కైలాస సదనుడు సాక్షి
మరియు నారద పరాశర శుక శౌనక పురంధర నగజా ధరజ
ముఖ్యులు సాక్షి గాదా సుందరేశ సుఖ కలశాంబుధి వాసా శ్రితులకే
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

సతతము ప్రేమ పూరితుడగు త్యాగరాజనుత
ముఖజిత కుముదహిత వరద నిన్ను
కన కన రుచిరా కనక వసన నిన్ను

కన కన రుచిరా

నగుమోము గనలేని - నా జాలి తెలిసి

2009-08-29T19:37:00.000+05:30

నగుమోము గనలేని - నా జాలి తెలిసి
నను బ్రోవ రారాదా!
శ్రీ రఘువర నీ || నగమోము ||

నగరాజ ధర - నీదు పరివారమెల్ల
ఒగి బోధన చేసే వారలు గానే
యటు లుండదురా! నీ || నగమోము ||

ఖగరాజు నీ ఆనతి విని వేగ చనలేదో
జగమేలే పరమాత్మా - ఎవరితో మొరలిడుదు
వగజూపకు! తాళను - నన్నేలుకోరా!
త్యాగరాజనుత - నీ || నగమోము ||

గంధము పుయ్యరుగా…

2009-08-28T20:30:00.000+05:30

రాగం: పున్నాగవరాళి
తాళం: ఆది

పల్లవి:

గంధము పుయ్యరుగా పన్నీరు
గంధము పుయ్యరుగా

అను పల్లవి:

అందమయిన యదునందనుపై
కుందరదన లిరవొందగ పరిమళ ||గంధము||

తిలకము దిద్దరుగా కస్తూరి తిలకము దిద్దరుగా
కలకలమను ముఖకళగని సొక్కుచు
బలుకుల నమృతము లొలికెడు స్వామికి ||గంధము||

చేలము గట్టరుగా బంగారు చేలము గట్టరుగా
మాలిమితో గోపాలబాలులతో
నాల మేపిన విశాలనయనునికి ||గంధము||

హారతులెత్తరుగా ముత్యాల హారతులెత్తరుగా
నారీమణులకు వారము యౌవన
వారక యొసగెడు వారిజాక్షునికి ||గంధము||

పూజలు సేయరుగా మనసార పూజలు సేయరుగా
జాజులు మరి విరజాజులు దవనము
రాజిత త్యాగరాజ నుతునికి ||గంధము||

కన కన రుచిరా

2009-08-27T17:41:00.001+05:30

త్యాగరాజ కీర్తనలు

2009-08-27T17:33:00.000+05:30

కన కన రుచిరా
గంధము పుయ్యరుగా…

కీర్తనలు

2009-08-27T17:18:00.000+05:30

అన్నమయ్య కీర్తనలు

త్యాగరాజ కీర్తనలు

నండూరి వారి ఎంకి

2009-07-03T18:07:00.000+05:30

నండూరి వారి ఎంకి అంటె తెలియని తెలుగువారు ఉండరు అనడంలో అతిశయోక్తి ఏమీ లేదనుకుంటాను.

ఎంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి
మెళ్ళో పూసల పేరు, తల్లో పూవుల సేరు
కళ్ళెత్తితే సాలు రాసోరింటికైనా రంగు తెచ్చే పిల్ల.

పదమూ పాడిందంటె, కతలూ సెప్పిందంటె కలకాలముండాలి.
అంసల్లె, బొమ్మల్లె, అందాల బరిణల్లె, సుక్కల్లె నా యెంకి

అంటూ "ఎంకి" ని సృష్టించారు నండూరి వారు.

అలా నండూరివారి కలం నుండి జాలువారిన కొన్ని ఎంకి పాటలు మీకోసం ఈ పేజీలో ప్రచురిస్తున్నాం.

వొనలచ్చిమి

2009-07-03T18:06:00.002+05:30

జాము రాతిరియేళ జడుపు గిడుపూ మాని
సెట్టు పుట్టాదాటి సేనులో నేనుంటే
మెల్లంగ వస్తాది నాయెంకీ సల్లంగ వస్తాది నాయెంకీ

పచ్చని సేలోకి పండుయెన్నెల్లోన
నీలి సీరాగట్టి నీటుగొస్తావుంటే
వొయ్యారమొలికించు నాయెంకీ వొనలచ్చి మనిపించు నాయెంకీ

యెంకివస్తాదాని ఎదురూగ నేబోయి
గట్టు మీదా దాని కంట కాపడగానే
కాలు కదపాలేదు నాయెంకీ కరిగినీరవుతాది నాయెంకీ

మాటలన్నీ సెప్పి మంచెకిందా కెల్లి
గోనెపట్టాయేసి గొంగడి పైనేసి
కులాస గుంటాది నాయెంకీ కులుకు సూపెడతాది నాయెంకీ

యేతా మెత్తేకాడ యెదురూగ కూకుండి
మల్లీ ఎప్పటల్లే తెల్లరబోతుంటే

సెందురున్నీ తిట్టు నాయెంకీ సూరియుణ్ణీ తిట్టు నాయెంకీ

ఎంకి ముచ్చట్లు

2009-07-03T18:06:00.001+05:30

యెన్నాని సెప్పేది యెంకి ముచ్చట్లు
యేటి సెప్పేది నా యెంకి ముచ్చట్లు
దొడ్డి తోవకల్లే తొంగిసూడంగానే
తోటకాడే ఉండు త్వరగొస్తనంటాది। యెన్నాని సెప్పేది...

యెంకి రాలేదాని యెటో సూత్తా ఉంటే
యెనకాలగా వచ్చి 'ఎవురువో' రంటాది। యెన్నాని సెప్పేది...

'కొడిగూసేసరికి కొంపకెల్లాలి నీ
కోసరమే సెపుతాను కోప 'మొద్దంటాది। యెన్నాని సెప్పేది...

'యెంత సేపున్నాను ఇడిసిపెట్టాలేవు
తగువోళ్ళలో మనకు తలవొంపు 'లంటాది। యెన్నాని సెప్పేది...

యెనకెనక సూత్తానె యెల్లుతాఉంటాది
యెన్నాని సెప్పేది యెంకి ముచ్చట్లు
యేటి సెప్పేది నా యెంకి ముచ్చట్లు

నమిలి మింగిన నా యెంకి

2009-07-03T18:05:00.001+05:30

యెంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి!
యెంకి నా వొంకింక రాదోయి రాదోయి!

మెళ్ళో పుసల పేరు
తల్లో పూవుల సేరు
కళ్ళెత్తితే సాలు
కనకాబిసేకాలు

యెంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి!
యెంకి నా వొంకింక రాదోయి రాదోయి!

సెక్కిట సిన్నీ మచ్చ
సెపితే సాలదు లచ్చ!
వొక్క నవ్వే యేలు
వొజ్జిర మయిడూరాలు!

యెంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి!
యెంకి నా వొంకింక రాదోయి రాదోయి!

పదమూ పాడిందంటె
పాపాలు పోవాల
కతలూ సెప్పిందంటె
కలకాల ముండాల!

యెంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి!
యెంకి నా వొంకింక రాదోయి రాదోయి!

తోటంతా సీకట్లె
దొడ్డీ సీకటిమయమె!
కూటి కేళితే గుండె గుబగుబమంటా బయిమె!

యెంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి!
యెంకి నా వొంకింక రాదోయి రాదోయి!

రాసోరింటికైన
రంగు తెచ్చే పిల్ల!
నా సొమ్ము - నా గుండె
నమిలి మింగిన పిల్ల

యెంకి వంటి పిల్ల లేదోయి లేదోయి!
యెంకి నా వొంకింక రాదోయి రాదోయి!

సత్తెకాలపు నా యెంకి

2009-07-03T18:03:00.000+05:30

"నీ తోటే వుంటాను నాయుడు బావా!
నీ మాటే యింటాను నాయుడు బావా!"

"సరుకులేమి కావాలె సంతన పిల్లా?"
"నువ్వు మరమిడిసి మనసియ్యి నాయుడు బావా!"

"సక్కదనమున కేమిత్తు సంతనపిల్లా?"
"నువ్వు సల్లగుండు పద్దాక నాయుడు బావా!"

"యేడనే నీ కాపురమో యెల్తురు పిల్లా?"

"నీ నీడలోనే మేడ కడతా నాయుడు బావా!"

"నీ తోటే వుంటాను నాయుడు బావా!
నీ మాటే యింటాను నాయుడు బావా!"

తెరచాటు

2009-07-03T18:01:00.000+05:30

లేపకే నా యెంకి లేపకే నిదరా
యీ పాటి సుకము నేనింత వరకెరుగనే

కలలోన నా యెంకి

కతలు సెపుతున్నాది --
వులికులికి పడుకొంట
ఊ కొట్టుతున్నాను!

కతలోని మనిసల్లె
కాసింతల్లో మారి
కనికట్టు పనులతో
కత నడుపుతున్నాది!

రెక్కలతొ పైకెగిరి
సుక్కల్లే దిగుతాది
కొత్త నవ్వుల కులుకు
కొత్త మెరుపుల తళుకు

తెలివి రానీయకే
కల కరిగిపోతాది...
ఒక్క నేనే నీకు
పెక్కు నీవులు నాకు!

కనుబొమ్మలు

2009-07-03T18:00:00.000+05:30

నన్ను తలుసుకు యెంకి కన్ను మూయాలి!
కనుబొమ్మ సూడాలి!
కరిగిపోవాలి!

నన్ను కలలో సూసి నవ్వుకోవాలి!
కనుబొమ్మ సూడాలి!
కరువు దీరాలి!

నిదరలో సిగపూలు సదురుకోవాలి!
కనుబొమ్మ సూడాలి!
కమ్మగుండాలి!

పిలుపేదొ యినగానె తెలివి రావాలి!
కనుబొమ్మ సూడాలి!
కతలు తెలియాలి

యెంకితో తిరపతి

2009-07-03T17:59:00.000+05:30

యెంకీ నా తోటి రాయే
మన ఎంకటేస్మరుణ్ణి ఎల్లి సూసొద్దాము

ఆవుదూడల్ని
అత్తోరికాడుంచి
మూటముల్లే గట్టి
ముసలోల్లతో సెప్పి యెంకీ నా తోటి రాయే...

ఆ సామి మీదేటో
ఊసులాడుకొంటా
కొండ మెట్లన్నీ నీ
కొంగెట్టుకెక్కాలి యెంకీ నా తోటి రాయే...

'రేతిరి పగటేల
రెప్పయ్య కెంకీని
సల్లంగ సూడ ' మని
సామితో జెప్పాలి యెంకీ నా తోటి రాయే...

ముద్దుల నా ఎంకి

2009-07-03T17:45:00.000+05:30

గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ
కూకుండనీదురా కూసింతసేపు

నాకేసి సూస్తాది! నవ్వు నవ్విస్తాది!!
ఎల్లి మాట్లాడొస్తే ఇసిరి కొడతాది! గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ!!

కన్నుగిలికిస్తాది! నన్ను బులిపిస్తాది!!
దగ్గరస కూకుంటె అగ్గి సూస్తాది! గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ!!

ఈడుండమంటాది! ఇలుదూరిపొతాది!!
ఇసిగించి ఇసిగించి ఉసురొసుకొంటాది! గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ!!

మందో మాకో యెట్టి మరిగించినాది!
వల్లకుందామంటే పాణమాగదురా! గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ!!

key words: yenki paatalu, yenki songs, muddula naayenki

ఉగాది పండుగ వచ్చింది

2009-07-02T14:07:00.000+05:30

ఉగాది పండుగ వచ్చింది
ఉగాది పండుగ వచ్చింది
ఊరికి అందం తెచ్చింది
ఉత్సవాలతో దేవుళ్ళకు
ఊరేగింపులు సాగాయి
గుడిలో దేవుని పూజించి
గురువుల పెద్దలను రావించె
పంచాంగాలను చదివించె
మంచీ చెడ్డలు విన్నాము
అక్కలు బావలు ఆసలతో
చక్కావచ్చారు పండుక్కి
అమ్మ వేకువ లేచింది
అందరికి తలలు కడిగింది
సరిపడే నగలు ఇచ్చింది
సరిక్రొత్త బట్టలు పెట్టింది
కులదేవతలను కొలిచింది
గొప్పగా పూజలు చేసింది
ఊటలు నోట్లో ఊరంగా
ఉగాది పచ్చడి పెట్టింది
ఉగాది పండుగ వచ్చింది
ఊరికి అందం తెచ్చింది

తెలుగు చాట్.

2009-03-17T16:39:00.001+05:30

స్వరలయ మాస పత్రిక

2009-03-10T12:45:00.001+05:30

02 - 2009

ఆంధ్ర భూమి వార పత్రిక

2009-03-10T12:37:00.000+05:30

19-03-09
12-03-09
05-03-09

Keywords: Telugu weekly, andhra bhoomi weekly

స్వాతి వార పత్రికలు

2009-03-10T12:21:00.001+05:30

13.3.2009
20.3.2009
6.3.2009

వార పత్రికలు

2009-03-10T12:18:00.001+05:30

స్వాతి
ఆంధ్ర భూమి వార పత్రిక

Keywords: telugu weelies, telugu vaara patrikalu

Hasya Darbar

2009-03-10T12:07:00.000+05:30

Hasyadurbar

Chaat

2009-03-06T18:54:00.000+05:30

జాతీయాలు

2009-02-22T21:50:00.000+05:30

అ
ఆ
ఇ - అః
క - ఙ
చ - ఞ
ట - ణ
త - న
య - క్ష

logo

2009-01-22T17:13:00.000+05:30

జాతీయాలు (య - క్ష)

2009-01-20T20:28:00.001+05:30

య

_______________

యమ సంకటం

ర

_________________

రంగు తేలిపోవడం

రంపపు కోత

రంభగూడు

రక్తం తాగడం

రయ్ మని వెళ్ళటం

రాక్షసానందం

రాక్షసుడు

రాగాలు పెట్టడం

రాచమర్యాదలు

రామగోస

రామరావణ యుద్ధం

రాలిపోవటం

రాళ్లు రువ్వడం

రాళ్లు వేయడం

రావణ దాడి

రావణ సంతతివాళ్లు

రాసుకొని పూసుకొని

రుష్యమూకము

ల

________________

లింగపోటు

లెక్కతీరిపోవడం

లేనిపోని తలనొప్పి

లేవనెత్తడం

లొట్టలేయడం

లోకం తెలియనివాడు

వ

_______________

వంపున మరదలు

వడ్ల గింజలో బియ్యపు గింజ

విభీషణుడు

వియ్యాలవారి కయ్యాలు

విరగపడి చూడటం

విషం చిమ్మడం

వీధికెక్కడం

వీధిన పడడం

వీపుమీద బాకు గుచ్చడం

వీరభద్రుడు కావడం

వీరవిహారం చేయడం

వీరాభిమాని

వూపిరి పీల్చుకోవడం

వెన్నతో పెట్టినవిద్య

వెన్నెముక

వెయ్యికళ్లతో

వెర్రితీగ తొక్కినట్టు

వేడెక్కటం

వేదవాక్కు

వేయికళ్లతో

వేరుకుంపటి

వేరుకుంపట్లు పెట్టుకోవడం

వేలం వెర్రి

శ

______________

శరాఘాతం

శల్య సారథ్యం

శీతకన్ను వేయడం

శీర్షాసనం వెయ్యడం

శుభశ్య శ్రీఘ్రం

ష

_________________

షాక్ తినడం

స

_______________

సంకెళ్లుతెగడం

సంకెళ్ళు వేయటం

సంతలో చింతపండు

సందట్లో సమారాధన

సారథి

సింహనాదం చేయడం

సిగపట్లు

సుడిగాలి పర్యటన

సుదర్శన చక్రం

సున్నా చుట్టడం

సూదిమొన మోపినంత

స్వస్తి పలకడం

హ

_______________

హద్దు పద్దు లేకుండా

హారతి కర్పూరం అయిపోవడం

హాలా హలము

హేమాహేమీలు

ళ

______________

క్ష

_______________

క్షణ క్షణం

జాతీయాలు (త - న)

2009-01-20T20:23:00.001+05:30

త
__________

తక్షకులు

తథాస్తు పలకడం

తరాజు ముల్లు తీరు

తుమ్మడు జగ్గడు

తుర్రుమనడం

తూటాలు పేల్చడం

తెంపరితనం

తేగల పాతర

తోక తొక్కిన త్రాచు

తోడిపోయటం

త్రికరణ శుద్ధి

థ
___________

ద
___________

దంచడం

దేవుడిని ఎత్తుకురావడం

దోసకాయ మూతి

ధ
___________

న
___________

నంగనాచి తుంగబుర్ర

నకరాలు పోవడం

నసీవ నారాయణ

నాలుగ్గోడల మధ్య

నిశాచరుడు

నువ్వులు, బెల్లం తిను

నూటికి కోటికి

నెత్తికి ఎక్కించుకోవటం

నోరు మూసుకోమనడం

నోరుచేసుకోవటం

Keywords: Telugu jaatiyaalu,telugu ideoms

జాతీయాలు (ట - ణ)

2009-01-20T20:19:00.001+05:30

ట
_______

ఠ
_______

డ
________

డొల్లకబుర్లు

ఢ
________

ణ

Keywords: Telugu Jaatiyaalu, telugu idoems

జాతీయాలు (చ - ఞ)

2009-01-20T20:17:00.001+05:30

చ
______________

చతుర్ముఖ పారాయణం

చప్పగా ఉండడం

చల్లని సంసారం

చిటికెలో

చిదంబర రహస్యం

చిన్న ఇల్లు

చిన్నచూపు

చీమదూరే సందు

చురుకు ముట్టడం

చూసిరమ్మంటే కాల్చొచ్చినట్టు

చేతులు కలపడం

చేయి చేసుకోవడం

చేయి పట్టడం

చొప్ప తినే ఎద్దులా

ఛ
_______________

జ
_______________

జల్లెడతో నీళ్లు తెచ్చినట్లు

జీగంజి

ఝ
_______________

ఞ

జాతీయాలు (క - ఙ)

2009-01-20T20:04:00.001+05:30

క
__________

కంకణము గట్టు

కంచము దగ్గర పిల్లి

కంచిగరుడసేవ

కంచుకాగడా వేసినను దొరకదు

కంటికి రెప్ప భార మగు

కంటికి రెప్పవోలె

కంటిలో నలుసు

కందాల రాజు

కంపలో బడిన కాకి

కకబిక

కకావికలు

కట్టు తప్పు

కట్టె, కొట్టె, తెచ్చె

కడుపు కక్కుర్తి

కడుపు కుటకుట

కడుపు చల్లగా

కడుపునిండిన బేరము

కడుపుబ్బు

కడుపులో ఎలుకలు పరుగెత్తడం

కడుపులో చల్ల కదలకుండా

కడుపులో చేయి పెట్టి కెలుకు

కడుపే కైలాసం

కతపత్రము

కత్తిమీది సాము

కత్తులబోను

కత్తులు దూయడం

కత్తులు నూరటం

కథల కామరాజు

కను గానక

కనుసన్నమెలగు

కన్నీరు మున్నీరై పారు

కన్నీళ్ళు తుడుచు

కన్ను కుట్టు

కన్ను వేయు

కన్నుల నిప్పులు రాలు

కన్నుల పండుగ

కన్నులలో నిప్పులు పోసుకొను

కన్నులు కాయలు కాచు

కన్నులు పైకి వచ్చు

కన్నులు వాచు

కన్నూ మిన్నూ కానక

కన్నెర్రజేయు

కప్పదాటు వైఖరి

కప్పదాటులు వేయుట

కప్పల తక్కెడ

కబంధ హస్తాలలో చిక్కడం

కయ్యమును కాలు దువ్వు

కరతలామలకము

కర్ణాకర్ణిగా

కర్ణుడు లేని భారతము

కలగూరగంప

కలలోని కాన్పు

కలలోని మాట

కలసి కట్టుగా నుండు

కలసిమెలసి

కలహమునకు కాలు దువ్వు

కలుపుగోలు కల్లు

కళ్లనీళ్లు తుడవడం

కళ్ళమీద తెల్లారటం

కళ్ళల్లో వత్తులేసుకుని చూడటం

కళ్ళు నెత్తికెక్కు

కవకవ

కసమస

కసాయి కత్తులు

కహ కహ నవ్వు

కాందారి మాందారి ప్రొద్దు

కాకః కాకః పీకః పీకః

కాకతాళీయము

కాకదంత పరిక్ష

కాకి బలగం

కాకిగోల

కాకులను కొట్టి, గ్రద్దలకు వేయు

కాకులు దూరని కారడవి

కాచి వడబోయడం

కాటికి కాళ్ళు చాపు

కానరాని చీలి

కాయ గాచు

కాయగసరులు

కాయో పండో

కారాలు మిరియాలు నూరు

కాలనేమి జపము

కాలికి బుద్ది చెప్పు

కాలికి ముల్లు గ్రుచ్చుకొనదు

కాలికి వేసిన వేలికి, వేలికి వేసిన కాలికి

కాలు కాలిన పిల్లి

కాలు ద్రువ్వు

కాలుదువ్వడం

కాళ్లకు చక్రాలు

కాసంత (కూసంత)

కిమ్మను

కీలెరిగి వాత పెట్టు

కుంచం తప్పదు

కుంచెడు మానెడు

కుంచెములతో మంచు కొలుచు

కుండభారం గుండెకెక్కింది

కుండమార్పు

కుండమీదికి

కుందేటికొమ్ము

కుంపట్లు

కుంభకర్ణ నిద్ర

కుంభము మీది పొట్టేలు వలె

కుక్క ముట్టిన కుండ

కుక్క మొరిగినట్లు

కుక్కల దొడ్డి

కుడి ఎడమ

కుడితిలో పడ్డ ఎలుక

కుదిపేయటం

కుయ్యో మొర్రో

కూత వేటు దూరంలో

కూనలమ్మ కీర్తనలు

కూపస్థ మండూకం

కూరగాయ కవిత్వము

కొంగు బంగారు

కొంగు ముడేయడం

కొంగుపరచు

కొండంత ఆశ

కొండంత దేవరకు కొండంత పత్రి

కొండను తవ్వి ఎలుకను పట్టు

కొండలు పిండి చేయు

కొంప కూల్చు

కొంప తీసి

కొట్టిన పిండి

కొట్టు మిట్టాడు

కొమ్ములు తిరిగిన వాడు

కొరకరాని కొయ్య

కొరివితో తలగోక్కొను

కొలికికి వచ్చు

కోడికూసినదాక

కోతలు కోయు

కోరలు తీసిన పాము

కోరల్లేని పాము

ఖ
_________

ఖయ్యిమనడం

గ
_________

గంగి

గంతకు తగ్గ బొంత

గగన కుసుమము

గగనమగు

గజ స్నానము

గజరుగజరులు పోవు

గట్టెక్కు

గడ్డితిను

గాడిద గుడ్డు

గాలి పాట

గాలి మాట

గాలికి ధూళికి

గుండె రాయి చేసుకొను

గుటకలు మ్రింగు

గుట్టు మట్టు

గొంతెమ్మ కోరికలు

గోదావరిలో కలుపు

గోముఖ వ్యాఘ్రము

ఘ
____________

ఙ

Keywords : telugu jaatiyaalu, telugu idioems.

జాతీయాలు - (ఇ - అః)

2009-01-20T19:53:00.001+05:30

ఇ
____________

ఇంగువ కట్టిన గుడ్డ

ఇంచు మించు

ఇంటిదీపం

ఇంటిదొంగ

ఇంటిల్లపాది

ఇంద్రుడు, చంద్రుడు

ఇంపు సొంపులు

ఇనుపగజ్జెలతల్లి

ఇల్లలకంగానే పండుగకాదు

ఇల్లు గుల్ల చేయు

ఇల్లు-ఇరవాటు

ఇసుక చల్లినా రాలనంత జనం

ఇసుక తక్కెడ, పేడ తక్కెడ

ఈ
_________________

ఈకకు ఈక, తోకకు తోక

ఈడు జోడు

ఉ
____________

ఉక్కుపాదం

ఉక్కుమనిషి

ఉగ్గుపాల వయసు

ఉచ్చ నీచములు

ఉట్టిలో పెట్టిన గుమ్మడిలా

ఉడుత భక్తి

ఉడుతలు పట్టేవాడు

ఉత్తరకుమారుని ప్రజ్ఞలు

ఉప్పు తిను

ఉప్పు పత్రి

ఉప్పు పాతర వేయుట

ఉయ్యాలో జంపాలో

ఉరి పెట్టడం

ఉరుకులు పరుగుల మీద

ఉల్లము పల్లవించు

ఉసూరుమను

ఉస్సురను

ఊ
________________

ఊ అన్నా... ఆ అన్నా...

ఊడలమర్రి

ఊపునివ్వడం

ఊళ్ళోబిచ్చం, గుళ్ళోనిద్ర

ఋ
_________________

ఋణము తీరు

ఋణము పణము

ౠ
______________

ఎ
______________

ఎకా ఎకీన

ఎంగిలి మంగలము

ఎండ కన్నెరుగక

ఎండకెండి, వానకు తడిసి

ఎగదిగ

ఎగద్రోయ

ఎగవేయు

ఎడప దడప

ఎత్తి పొడచు

ఎత్తు మరగిన బిడ్డా

ఎదుగు పొదుగు

ఎదురు చుక్క

ఎదురు బొదురు

ఎనుబోతుపై వాన

ఎన్ని గుండెలురా

ఎర్ర గొర్రె మాంసము

ఎర్రటోపీవాళ్లు

ఎవరికి వారే యమునా తీరే

ఏ
________________

ఏ నెక్కడా తా నెక్కెడ

ఏ నోరు పెట్టుకొని మాటలాడుదుము?

ఏ మొఖము పెట్టుకొని వెళ్ళెదము?

ఏ యెండకాగొడుగు పట్టు

ఏండ్లూ పూండ్లు

ఏకు మేకగు

ఏటికోళ్ళు

ఏడులు పూడులు

ఏనుగు కొమ్ము

ఏనుగు తిన్న వెలగపండు

ఏనుగు దాహం

ఏనుగు దాహము

ఏనుగుపాడి

ఏనుగుమీది సున్నము

ఐ
____________

ఐపు ఆజ్ఞ

ఐసరు బొజ్జ

ఒ
_______________

ఒక కుత్తుకయగు

ఒక కొలికికి వచ్చు

ఒక కోడికూయు ఊరు

ఒక గుడ్డు పోయిననేమి?

ఒక పంటి కిందికి రావు

ఒకటికి ఐదారు కల్పించు

ఒడిలోకొచ్చి పడడం

ఒళ్లు మండడం

ఓ
________________

ఒడలు చిదిమిన పాలు వచ్చు

ఒడినిండటం

ఓ అనిన వ రాదు అన్నట్టు

ఓడలు బండ్లగు

ఓనమాలు తెలియనివాడు

ఓమనుగాయలు

ఓహరిసాహరి

ఔ
_____________

అం
_______________

అం అనిన ఢం అననేరడు

అంకకాడు

అంకాపొంకాలు

అంకురార్పణము

అంగడి పెట్టు

అంగలార్చు

అంచుక ఇంచుక

అంజనమున మాటలాడనేల?

అండ దండ

అంతు పంతు

అందచందములు

అందని ద్రాక్ష

అందితే జుట్టు, అందకపోతే కాళ్ళు

అందిపుచ్చుకోవడం

అందె వేసిన చేయి

Keywords: telugu jaatiyaalu, telugu idioems

జాతీయాలు - అ

2009-01-20T19:45:00.001+05:30

అ
______________

అగ్గిమీద గుగ్గిలం

అదును పదునూ

అదునూ అక్కరా

అక్కన్న మాదన్నలు

అక్షింతలు వేయు

అగ్గి బుక్కు

అగ్గిదాగి పోవడం

అగ్నిస్నాతుడు

అగ్రతాంబూలం

అచ్చటా, ముచ్చటా

అచ్చిక, బుచ్చిక

అచ్చు, ముచ్చు

అచ్చోసిన ఆంబోతులా

అటకెక్కిన పినమడు

అటుకులు తిన్నట్టు

అట్టుడికినట్టు

అడకత్తెరలో వక్కలా

అడగనివానిదే పాపము

అడపాదడపా

అడవి ఉసిరి, సముద్రపు ఉప్పు కలిసినట్లు

అడవి కాచిన వెన్నెల

అడవి మృగాల్లాగ

అడుగు గులాము

అడుగులకు మడుగులొత్తు

అడ్డగఱ్రలు

అడ్డగాలు

అడ్డదారులు తొక్కడం

అడ్డాదిడ్డాలు

అడ్డుకట్ట వేయడం

అడ్డుపుల్లలు

అడ్డూ అదుపూ లేకుండా

అణిగిమణిగి

అత్తమీద చూపులు, అంగటి మీద చేతులు

అదను పదను

అదరు బెదరు

అదవద

అద్దమరేయి

అద్దములో నీడకి ఆశపడు

అధఃపాతాళానికి చేరటం

అనగి, పెనగి

అనాఘ్రాత పుష్పము

అన్నం, నీళ్లు పట్టించుకోకుండా

అన్నమో రామచంద్రా అను

అన్ని ఉన్న విస్తరి

అన్నెము, పున్నెము

అప్పు సప్పులు

అమీతుమీ

అమ్మయ్య

అమ్మలక్కలు

అయిదు పది సేయు

అయోమయం, అగమ్యగోచరం

అయ్యలవారి నట్టిల్లు

అరచేతి మాణిక్యము

అరచేతిలో ప్రాణములుంచుకొను

అరచేతిలో వైకుంఠము చూపు

అరటి వలిచి పెట్టినట్టు

అరణ్యరోదన

అరవ చాకిరి

అరికాలి మంట నడినెత్తికెక్కు

అరివీర భయంకరుడు

అర్రులు చాచు

అల్లారు ముద్దు

అల్లిబెల్లి మాటలు

అల్లోనేరేడు

అవాకులు, చవాకులు

అహరహం జపించడం

తా మునిగినది గంగా , తాను వలచినది రంభ

Keywords: telugu jaatiyaalu, telugu idioems

జాతీయాలు - ఆ

2009-01-20T19:38:00.001+05:30

ఆ

______________

ఆకాశచిత్రము

ఆకాశపంచాంగము

ఆకాశరామన్న ఆర్జీలు

ఆకాశానికెత్తటం

ఆకు అలము

ఆకు చాటు పిందెలలాగా

ఆగవేగము/ఆఘమేఘాల మీద

ఆటపాటలు

ఆటలు సాగలేదు

ఆటలో అరటిపండు

ఆటవిడుపు

ఆటు, పోటు

ఆడిందే ఆటగా

ఆడుచు, పాడుచు

ఆదమరచి నిద్రించు

ఆదమరిచివుండు

ఆదరాబాదరా

ఆదరా, బాదరా

ఆదిలోనే హంసపాదు

ఆనుపాను

ఆపసోపాలు

ఆరంభశూరత్వంబు

ఆరితేరు

ఆరు నూరైనా, నూరు ఆరైనా

ఆర్చటం తీర్చటం

ఆర్చు పేర్చు

ఆర్చు, తీర్చు

ఆలశ్యం అమృతం విషం

ఆవంత

ఆవులించిన పేగులు లెక్కపెట్టు

భాస్కర శతకము - మారవి వెంకయ్య

2009-01-20T19:22:00.001+05:30

అ

అక్కరపాటు వచ్చు సమయంబున జుట్టములొక్కరొక్కరిన్
మక్కువ నుద్ధరించుటలు మైత్రికి జూడగ యుక్తమే సుమీ
యొక్కట; నీటిలో మెరక నోడల బండ్లును బండ్లనోడలున్
దక్కక వచ్చుచుండుట నిదానము గాదె తలంప భాస్కరా!

అడిగినయట్టి యాచకుల యాశలెరుంగక లోభవర్తియై
కడపిన ధర్మదేవత యొకానొక యప్పుడు నీదు వాని కె
య్యెడల; నదెట్లు పాలు తమకిచ్చునె యెచ్చటనైన లేగలన్
గుడువగ నీనిచోగెరలి గోవులు తన్నునుగాక భాస్కరా!

అతిగుణహీన లోభికిఁ బదార్ధము గల్గిన లేకయుండినన్
మితముగఁ గాని కల్మిగల మీఁదట నైన భుజింపడింపుగా
సతమని నమ్ము దేహమును సంపద; నేరులు నిండి పారినన్
గతుకఁగ జూచుఁ గుక్క తన కట్టడ మీరక యెందు భాస్కరా!

అదను దలంచి కూర్చి ప్రజ నాదరమొప్ప విభుండు కోరినన్
గదిసి పదార్థమిత్తురటు కానగ వేగమె కొట్టి తెండనన్
మొదటికి మోసమౌఁ; బొదుగు మూలముగోసినఁ బాలు గల్గునే
పిదికినఁ గాక భూమిఁ బశుబృందము నెవ్వరికైన భాస్కరా!

అనఘుని కైనఁ జేకుఱు ననర్హునిఁ గూడి చరించునంతలో
మన మెరియంగ నప్పుడవమానము కీడు ధరిత్రియందు నే
యనువుననైనఁ దప్పవు యదార్థము; తానది యెట్టులన్నచో
నినుమును గూర్చి యగ్ని నలయింపదె సమ్మెటపెట్టు భాస్కరా!

అలఘు గుణప్రసిద్ధుఁడగు నట్టి ఘనుండొకఁ డిష్టుఁడై తనున్
వలచి యొకించు కేమిడిన వానికి మిక్కిలి మేలుచేయుఁగా;
తెలిసి కుచేలుఁ డొక్క కొణిదెం డటుకుల్ దనకిచ్చినన్ మహా
ఫలదుఁడు కృష్ణుఁడత్యధిక భాగ్యములాతని కీఁడె? భాస్కరా!

అవని విభుండు నేరుపరియై చరియించినఁ గొల్చువార లె
ట్లవగుణులైన నేమి? పనులన్నియుఁ జేకుఱు వారి చేతనే;
ప్రవిమల నీతి శాలియగు రాముని కార్యము మర్కటంబులే
తవిలి యొనర్పవే? జలధి దాఁటి సురారులఁ ద్రుంచి భాస్కరా!

ఆ
________________________________

ఆదరమింత లేక నరుడాత్మబలోన్నతి మంచివారికిన్
భేదము చేయుటం దనదు పేర్మికి గీడగు మూలమె; ట్లమ
ర్యాద హిరణ్యపూర్వకశిపన్ దనుజుండు గుణాఢ్యుడైన ప్ర
హ్లాదున కెగ్గుచేసి ప్రళయంబును బొందడె మున్ను భాస్కరా!

ఆరయ నెంత నేరుపరియై చరియించిన వాని దాపునన్
గౌరవమొప్పఁగూర్చు నుపకారి మనుష్యుడు లేక మేలు చే
కూరదదెట్లు; హత్తుగడ గూడునె; చూడఁ బదారువన్నె బం
గారములోన నైన వెలిగారము కూడక యున్న భాస్కరా!

ఇ
________________________________

ఇంచుక నేర్పు చాలక విహీనతఁ జెందిన నా కవిత్వమున్
మించు వహించె నీకతన మిక్కిలి యెట్లనఁ దోలుబొమ్మలున్
మంచివివేకి వాని తెరమాటున నుండి ప్రశస్తరీతి నా
డించిన నాడవే జనుల డెందము నింపవె ప్రీతి భాస్కరా!

ఈ
________________________________

ఈ క్షితినర్ధకాంక్ష మదినెప్పుడు పాయక లోకులెల్ల సం
రక్షకుఁడైన సత్ప్రభుని రాకలు గోరుదు రెందుఁ; జంద్రికా
పేక్షఁ జెలంగి చంద్రుఁడుదయించు విధంబునకై చకోరపుం
బక్షులు చూడవే యెదు రపార మదంబును బూని భాస్కరా!

ఈ జగమందు దా మనుజుఁడెంత మహాత్మకుఁడైన దైవమా
తేజము తప్పఁ జూచు నెడఁ ద్రిమ్మరి కోల్పడు; నెట్లన న్మహా
రాజకుమారుఁడైన రఘురాముఁడు గాల్నడఁ గాయలాకులున్
భోజనమై తగన్వనికిఁ బోయి చరింపఁడె మున్ను భాస్కరా!

ఉ
________________________________

ఉరుకరుణాయుతుండు సమయోచిత మాత్మ దలంచి యుగ్రవా
క్పరుషత జూపినన్ ఫలము గల్గుట తథ్యముగాదె; యంబుదం
బురిమినయంతనే కురియకుండునె వర్షము లోకరక్షణ
స్థిరతరపౌరుషంబున నశేషజనంబు లెఱుంగ భాస్కరా!

ఉరుగుణవంతుడొడ్లు తనకొం డపకారము చేయునప్పుడుం
బరహితమే యొనర్చు నొకపట్టున నైనను గీడు జేయగా
నెరుగడు; నిక్కమేకద యదెట్లన? గర్వము బట్టి యంతయుం
దరువగ జొచ్చినం బెరుగుతాలిమి నీయదె వెన్న? భాస్కరా!

ఉరుబలశాలి నంచుఁదను నొల్లని యన్య పతివ్రతాంగనా
సురతము గోరెనేని కడసుమ్మది భూతికిఁ బ్రాణహాని యౌ;
శిరములు గూల రాఘవునిచే దశకంఠుడు ద్రుంగిపోవడే
యెరుగక సీత కాసపడి యిష్టుల భృత్యులఁ గూడి భాస్కరా!

ఊ
________________________________

ఊరక వచ్చుఁ బాటు పడకుండిననైన ఫలం బదృష్ట మే
పారగ గల్గువానికిఁ బ్రయాసము నొందిన దేవదానవుల్
వారలటుండఁగా నడుమ వచ్చిన శౌరికిఁ గల్గెఁ గాదె సృం
గారపుఁ బ్రోవు లక్ష్మియును గౌస్తుభరత్నము రెండు భాస్కరా!

ఊరక సజ్జనుండొదిగి యుండిననైన దురాత్మకుండు ని
ష్కారణమోర్వలేక యపకారము చేయుట వాని విద్యగా,
చీరలు నూరుటంకములు చేసెడివైనను బెట్టె నుండగా
జేరి చినింగిపో గొరుకు చిమ్మట కేమి ఫలంబు? భాస్కరా!

ఎ
________________________________

ఎట్టుగఁ బాటుపడ్డ నొక యించుక ప్రాప్తము లేక వస్తువుల్
పట్టుపడంగ నేరవు; నిబద్ధి సురావళిఁ గూడి రాక్షసుల్
గట్టు పెకల్చి పాల్కడలిఁ గవ్వముచేసి మథించి రంతయున్
వెట్టియె గాక యేమనుభవించిరి వారమృతంబు భాస్కరా!

ఎడపక దుర్జనుండొరుల కెంతయుఁ గీడొనరించుఁ గాని యే
యెడలను మేలు సేయఁడొక యించుకయైనను; జీడపుర్వు దాఁ
జెడఁ దిను నెంతెకాక పుడుసెండు జలంబిడి పెంప నేర్చునే
పొడవగుచున్న పుష్పఫల భూరుహ మొక్కటినైన భాస్కరా!

ఎడ్డె మనుష్యుఁడే మెఱుఁగు నెన్ని దినంబుల గూడి యుండినన్
దొడ్డ గుణాఢ్యునందుఁ గల తోరపు వర్తనలెల్ల బ్రజ్ఞఁ బే
ర్వడ్డ వివేకి రీతి; రుచిపాకము నాలుకగా కెఱుంగునే?
తెడ్డది కూరలోఁ గలయఁ ద్రిమ్మరుచుండిననైన భాస్కరా!

ఎప్పుడదృష్టతా మహిమ యించుక పాటిలు నప్పుడింపు సొం
పొప్పుచు నుండుఁగాక యది యొప్పని పిమ్మటరూపుమాయఁగా
నిప్పున నంటియున్న యతి నిర్మలినాగ్ని గురుప్రకాశముల్
దప్పిన నట్టి బొగ్గునకు దా నలుపెంతయుఁ బుట్టు భాస్కరా!

ఏ
________________________________

ఏ గతిఁ బాటుపడ్డఁ గలదే భువి నల్పునకున్ సమగ్రతా
భోగము భాగ్యరేఖగల పుణ్యునకుంబలె; భూరి సత్త్వసం
యోగ మదేభ కుంభయుగళోత్థిత మాంసము నక్కకూనకే
లాగు ఘటించు? సింహము దలంచినఁ జేకురు గాక భాస్కరా!

ఏడ ననర్హుఁడుండు నటకేఁగు ననర్హుఁడు నర్హుఁడున్నచోఁ
జూడగ నొల్లడెట్లన; నశుద్ధగుణస్థితి నీఁగ పూయముం
గూడిన పుంటిపై నిలువఁ గోరిన యట్టులు నిల్వ నేర్చునే
సూడిదఁ బెట్టు నెన్నుదుటి చొక్కపుఁ గస్తురి మీఁద భాస్కరా!

ఏల సమస్త విద్యల నొకించుక భాగ్యము గల్గియుండినన్
జాలు, ననేక మార్గముల సన్నుతికెక్క నదెట్లొకో యనన్
రాలకు నేడ విద్యలు తిరంబుగ దేవరరూపు చేసినన్
వ్రాలి నమస్కరించి ప్రసవంబులు పెట్టరె మీఁద భాస్కరా!

ఒ
________________________________

ఒక్కఁడె చాలు నిశ్చల బలోన్నతుఁ డెంతటి కార్యమైనఁ దాఁ
జక్క నొనర్పఁ; గౌరవులసంఖ్యులు పట్టిన ధేనుకోటులం
జిక్కఁగనీక తత్ప్రబల సేన ననేక శిలీముఖంబులన్
మొక్కపడంగఁ జేసి తుదముట్టఁడె యొక్కకిరీటి భాస్కరా!

అం
________________________________

అంగన నమ్మరాదు తనయంకెకు రాని మహాబలాఢ్యు వే
భంగుల మాయలొడ్డి చెరుపం దలపెట్టు, వివేకియైన సా
రంగధరుం బదంబులు కరంబులు గోయగ జేసె దొల్లి చి
త్రాంగి యనేకముల్ నుడువరాని కుయుక్తులు పన్ని భాస్కరా

క
________________________________

కట్టడ దప్పి తాము చెడు కార్యముఁ జేయుచు నుండిరేని దోఁ
బుట్టిన వారినైన విడిపోవుట కార్యము; దౌర్మదాంధ్యముం
దొట్టిన రావణాసురునితో నెడఁబాసి విభీషణాఖ్యుఁ డా
పట్టున రాముఁ జేరి చిరపట్టము గట్టుకొనండె భాస్కరా!

కట్టడ లేని కాలమున గాదు శుభం బొరులెంతవారు చే
పట్టిననైన మర్త్యునకు భాగ్యము రాదనుటెల్లఁ గల్లకా
దెట్టని పల్కినన్; దశరథేశ వసిష్ఠులు రామమూర్తికిన్
బట్టము కట్టఁ గోరి రది పాయక చేకుఱెనోటు భాస్కరా!

కట్టుడ యైనయెట్టి నిజకర్మము చుట్టుచు వచ్చియే గతిం
బెట్టునొ పెట్టినట్లనుభవింపక తీఱదు; కాళ్ళు మీఁదుగాఁ
గిట్టక వ్రేలుఁడంచుఁ దలక్రిందుగఁ గట్టిరె యెవ్వరైన నా
చెట్టున గబ్బిలంబులకుఁ జేసిన కర్మముగాక భాస్కరా!

కానగ చేరఁ బోలఁ డతికర్ముఁడు నమ్మిక లెన్ని చేసినం
దానది నమ్మి వానికడ డాయఁగ బోయిన హాని వచ్చు న
చ్చో నది యెట్లనం; గొఱఁకు చూపుచు నొడ్డిన బోను మేలుగా
బోనని కానకాసపడి పోవుచుఁ గూలదె కొక్కు? భాస్కరా!

కాని ప్రయోజనంబు సమకట్టదు తా భువి నెంత విద్యవాఁ
డైనను దొడ్డరాజు కొడుకైన నదెట్లు; మహేశుపట్టి వి
ద్యానిధి సర్వవిద్యలకు, దానె గురుండు వినాయకుండు దా
నేనుఁగు రీతి నుండియు నదేమిటి కాడఁడు పెండ్లి? భాస్కరా!

కామిత వస్తుసంపదలు గల్గు ఫలం బొరు లాసపడ్డచో
నేమియుఁ బెట్టఁడేని సిరి యేటికి నిష్ఫలమున్నఁ బోయినన్
బ్రామికపడ్డ; లోకులకుఁ బండగ నే మది యెండి పోవఁగా
నేమి ఫలంబు చేఁదు విడదెన్నటికైన ముసిండి భాస్కరా!

కారణమైన కర్మములు కాక దిగంబడ వెన్ని గొందులం
దూఱిన నెంతవారలకుఁ; దొల్లి పరీక్షితు శాపభీతుఁడై
వారిధి నొప్పు నుప్పరిగ పైఁ బదిలంబుగ దాఁగి యుండినం
గ్రూరభుజంగ దంతహరిఁ గూలడె లోకులెఱుంగ భాస్కరా!

కులమున నక్కడక్కడ నకుంఠిత ధార్మికుఁడొక్కఁడొక్కఁడే
కలిగెడుఁగాక పెందఱుచు గల్గగ నేరరు; చెట్టు చెట్టునన్
గలుగఁగ నేర్చునే? గొడుగు కామలు చూడఁగ నాడనాడ నిం
పలరఁగ నొక్కటొక్కటి నయంబునఁ జేకురుఁగాక భాస్కరా!

క్రూర మనస్కులౌ పతులఁ గొల్చి వసించిన మంచివారికిన్
వారి గుణంబె పట్టి, చెడు వర్తన వాటిలు; మాధురీ జలో
దారలు గౌతమీముఖమహానదు లంబుధిఁ గూడి నంతనే
క్షారముఁ జెందవే మొదలి కట్టడ లన్నియుఁ దప్పి భాస్కరా!

గ
________________________________

గిట్టుట కేడఁ గట్టడ లిఖించిన నచ్చటఁ గాని యెండుచోఁ
బుట్టదు చావు; జానువుల పున్కల నూడిచి కాశిఁ జావఁగా
ల్గట్టిన శూద్రకున్ భ్రమలఁ గప్పుచుఁ దద్విధి గుఱ్ఱమౌచు నా
పట్టునఁ గొంచు మఱ్ఱికడఁ బ్రాణము దీసెగదయ్య! భాస్కరా!

ఘ
________________________________

ఘనబలసత్త్వ మచ్చుపడఁ గల్గిన వానికి హాని లేనిచోఁ
దనదగు సత్త్వమే చెరచుఁ దన్ను; నదెట్లన నీరు మిక్కిలిన్
గను వశియించినన్ జెఱువు కట్టకు సత్వము చాలకున్నచోఁ
గనుమలు పెట్టి నట్టనడి గండి తెగంబడకున్నె భాస్కరా!

ఘనుఁడగు నట్టివాఁడు నిజకార్య సముద్ధరణార్థమై మహిం
బనివడి యల్పమానవునిఁ బ్రార్థనఁ జేయుట తప్పుగాదుగా;
యనఘతఁ గృష్ణజన్మమున నా వసుదేవుఁడు మీఁద టెత్తుగాఁ
గనుఁగొని గాలిగాని కడ కాళ్ళకు మ్రొక్కఁడె నాఁడు భాస్కరా!

ఘనుఁడొకవేళ గీడ్పడిన గ్రమ్మఱ నాతని లేమిఁ బాపఁగా
గనుగొన నొక్క సత్ప్రభువుఁగాక నరాధము లోపరెందరుం
బెనుఁ జెఱువెండినట్టి తఱిఁ బెల్లున మేఘుఁడు గాక నీటితోఁ
దనుపఁ దుషారముల్ శతశతంబులు చాలునటయ్య భాస్కరా!

చ
________________________________

చంద్రకళావతంసు కృపచాలనినాఁడు మహాత్ముఁడైనఁ దా
సాంద్రవిభూతిఁ బాసి యొక జాతివిహీనునిఁ గొల్చియుంట యో
గీంద్ర నుతాంఘ్రి పద్మ మతిహీనత నొందుట కాదుగా; హరి
శ్చంద్రుఁడు వీరబాహుని నిజంబుగఁ గొల్వఁడె నాఁడు భాస్కరా!

చక్కఁదలంపఁగా విధివశంబున నల్పుని చేతనైనఁ దా;
జిక్కి యవస్థలం బొరలుఁ జెప్పఁగరాని మహాబలాఢ్యుఁడున్
మిక్కిలి సత్త్వ సంపదల మీఱిన గంధగజంబు మావటీఁ
డెక్కి యదల్చి కొట్టి కుదియించిన నుండవె యోర్చి భాస్కరా!

చదువది యెంత గల్గిన రసజ్ఞత యించుక చాలకున్న యా
చదువు నిరర్థకంబు, గుణసంయుతు లెవ్వరు మెచ్చ రెచ్చటం;
బదనుగ మంచికూర నలపాకము చేసిన నైన నందు నిం
పొదవెడు నుప్పు లేక రుచి పుట్టగ నేర్చునటయ్య భాస్కరా!

చాలఁ బవిత్రవంశమున సంజనితుండగునేని యెట్టి దు
శ్శీలునినైనఁ దత్కుల విశేషముచే నొక పుణ్యుఁడెంతయుం
దాలిమి నుద్ధరించును; సుధానిధిఁ బుట్టగఁగాదె శంభుఁడా
హాలహలానలంబు గళమందు ధరించుట పూని భాస్కరా!

చేరి బలాధిపుం డెరిఁగి చెప్పిన కార్యము చేయకుండినన్
బారము ముట్టలేఁడొక నెపంబున దాఁజెడు నెట్టి ధన్యుఁడున్
బోరక పాండుపుత్రులకు భూస్థలిభాగము పెట్టుమన్న కం
సారిని గాకుచేసి చెడఁడాయెనె కౌరవభర్త భాస్కరా!

చేసిన దుష్టచేష్ట నది చెప్పక నేర్పునఁ గప్పిపుచ్చి తా
మూసిన యంతటన్ బయలు ముట్టక యుండ దదెట్లు; రాగిపైఁ
బూసిన బంగరుం జెదరిపోవఁ గడంగిన నాఁడు నాటికిన్
దాసిన రాగి గానఁబడదా జనులెల్ల రెఱుంగ భాస్కరా!

త
________________________________

తగిలి మదంబుచే నెదిరిఁ దన్ను నెఱుంగక దొడ్డవానితో
బగఁగొని పోరుటెల్ల నతిపామరుడై చెడుటింతెగాక తా
నెగడి జయింపనేరఁడది నిక్కము తప్పదు; ధాత్రిలోపలన్
దెగి యొక కోండతో దగరు ఢీకొని తాఁకిన నేమి భాస్కరా!

తడవగ రాదు దుష్టగుణుఁ దత్వ మెఱుంగక యెవ్వరైన నా
చెడుగుణ మిట్లు వల్వదని చెప్పిన గ్రక్కున గోపచిత్తుఁడై
కడుఁ దెఁగఁ జూచుఁగా; మఱుగఁ గాగిన తైలము నీటిబొట్టుపై
బడునెడ నాక్షణంబెగసి భగ్గున మండక యున్నె భాస్కరా!

తనకు నదృష్టరేఖ విశదంబుగఁ గల్గిన గాని లేనిచో
జనునకు నెయ్యెడన్ బరుల సంపదవల్ల ఫలంబు లేదుగా;
కనుగవ లెస్సఁగా దెలివి గల్గిన వారికి గాక గ్రుడ్డికిన్
కనఁబడు నెట్లు వెన్నెలలుఁ గాయగ నందొక రూపు భాస్కరా!

తనకు ఫలంబు లేదని యెదం దలపోయఁడు కీర్తి గోరు నా
ఘన గుణశాలి లోకహిత కార్యము మిక్కిలి భారమైన మే
లనుకొని పూను; శేషుఁడు సహస్ర ముఖంబుల గాలి గ్రోలి తా
ననిశము మోవఁడే మఱి మహాభరమైన ధరిత్రి భాస్కరా!

తాలిమితోడఁ గూరిమిఁ గృతఘ్నునకెయ్యెడ నుత్తమోత్తముల్
మేలొనరించినన్ గుణము మిక్కిలి కీడగుఁ, బాముపిల్లకున్
బాలిడి పెంచిన న్విషము పాయఁగ నేర్చునె దాని కోఱలం
జాలఁగ నంతకంత కొక చాయను, హెచ్చును గాక భాస్కరా!

తాలిమితోడుతన్ దగవు దప్పక నేర్పరి యొప్పుదప్పులం
బాలన సేయఁ గాకట నుపాయ విహీనుఁడు సేయనేర్చునే?
పాలను నీరు వేఱు పరుపంగ మరాళ మెఱుంగుఁగాని మా
ర్జాలమెఱుంగునే తదురు చారురజ్ఞత బూన భాస్కరా!

తెలియని కార్యమెల్లఁ గడతేర్చుట కొక్క వివేకిఁ జేకొనన్
వలయు నటైన దిద్దుకొనవచ్చు ప్రయోజన మాంద్య మేమియుం
గలగదు; ఫాలమందుఁ దిలకం బిడునప్పుడు చేత నద్దముం
గలిగినఁ జక్కఁ జేసికొనుఁ గాదె నరుండది చూచి భాస్కరా!

ద
________________________________

దక్షుడు లేని యింటికిఁ బదార్థము వేఱొక చోటనుండి వే
లక్షలు వచ్చుచుండినఁ బలాయనమై చనుఁ, గల్లగాదు ప్ర
త్యక్షము; వాగులున్ వఱదలన్నియు వచ్చిన నీరు నిల్చునే
యక్షయమైన గండి తెగినట్టి తటాకములోన భాస్కరా!

దానపరోపకారగుణ ధన్యత చిత్తములోన నెప్పుడున్
లేని వివేకశూన్యునకు లేములు వచ్చినవేళ, సంపదల్
పూనినవేళ నొక్కసరి పోలును; జీఁకున కర్థరాత్రియం
దైననదేమి పట్టపగలైన నదేమియు లేదు భాస్కరా!

దానము సేయఁ గోరిన వదాన్యున కీయఁగ శక్తి లేనిచో
నైనఁ బరోపకారమునకై యొక దిక్కునఁ దెచ్చియైన నీఁ
బూనును; మేఘుడంబుధికిఁ బోయి జలంబులఁ దెచ్చి యీయఁడే
వాన సమస్త జీవులకు వాంఛిత మింపెసలార భాస్కరా!

దానముఁ జేయనేరని యధార్మికు సంపద యుండి యుండియున్
దానె పలాయనంబగుట తథ్యము; బూరుగు మ్రాను గాచినన్,
దాని ఫలంబులూరక వృథాపడిపోవవె యెండి గాలిచేఁ
గానలలోన నేమిటికిఁగాక, యభోజ్యములౌట భాస్కరా!

న
________________________________

నడవక చిక్కిలేమి యగునాఁడు నిజోదర పోషణార్థమై
యడిగి భుజించుటల్ నరుల కారయ వ్యంగ్యముకాదు; పాండవుల్
గడు బలశాలులేవురు నఖండవిభూతిఁ దొలంగి భక్ష్యముల్
గుడువరె యేకచక్రపురిఁ గుంతియుఁ దారొకచోట భాస్కరా!

నుడువుల నేర్పు చాలని మనుష్యుఁడెఱుంగక తప్పనాడినం
గడుఁ గృపతోఁ జెలంగుదురు కాని యదల్పరు తజ్ఞులెల్లఁ, ద
ప్పడుగులు వెట్టుచున్నడుచు నప్పుడు బాలుని ముద్దు చేయఁగా
దొడుగుదు రింతెకాని పడఁద్రోయుదురే యెవరైన భాస్కరా!

నేరిచి బుద్ధిమంతుఁడతి నీతివివేకము దెల్పినం జెడం
గారణమున్నవాని కది కైకొనఁగూడదు నిక్కమే; దురా
చారుఁడు రావణాసురుఁడసహ్యము నొందఁడె చేటుకాలముం
జేరువయైననాఁడు నిరసించి విభీషణు బుద్ధి భాస్కరా!

నొగిలిన వేళ నెంతటి ఘనుండును దన్నొక రొక్క నేర్పుతో
నగపడి ప్రోదిసేయక తనంతట బల్మికిరాడు నిక్కమే;
జగమున నగ్నియైనఁ గడు సన్నగిలంబడియున్న, నింధనం
బెగయగఁ ద్రోచి యూదక మఱెట్లు రవుల్కొన నేర్చు భాస్కరా!

ప
________________________________

పండితులైనవారు దిగువం దగనుండగ, నల్పుఁడొక్కడు
ద్ధండతఁ బీఠమెక్కిన బుధప్రకరంబులకేమి యెగ్గగున్;
కొండొకకోతి చెట్టు కొనకొమ్మల నుండగ, గ్రింద గండ భే
రుండ మదేభ సింహనికురుంబములుండవె చేరి భాస్కరా!

పట్టుగ నిక్కుచున్ మదముఁ బట్టి మహాత్ములఁ దూలనాడినం
బట్టిన కార్యముల్ చెడును బ్రాణమువోవు నిరర్థదోషముల్
పుట్టు, మహేశుఁ గాదని కుబుద్ధి నొనర్చిన యజ్ఞతంత్రముల్
ముట్టకపోయి దక్షునికి మోసము వచ్చెఁగదయ్య భాస్కరా!

పరహితమైన కార్య మతిభారము తోడిదియైనఁ బూను స
త్పురుషుఁడు లోకముల్పొగడఁ బూర్వమునందొక ఱాలవర్షమున్
గురియఁగ జొచ్చినన్ గదిసి గొబ్బున గోజనరక్షణార్థమై
గిరినొక కేల నెత్తెనట కృష్ణుఁడు ఛత్రము భాతి భాస్కరా!

పలుచని హీనమానవుఁడు పాటిఁదలంపక నిష్ఠురోక్తులం
బలుకుచు నుండుఁగాని, మతి భాసురుఁడైన గుణప్రపూర్ణుఁడ
ప్పలుకులఁ బల్కఁబోవఁడు నిబద్ధిగ నెట్లన; వెల్తికుండఁ దా
దొలకుచునుండుఁ గాని మఱి తొల్కునె నిండుఘటంబు భాస్కరా!

పలుమఱు సజ్జనుండు ప్రియభాషలె పల్కుఁ గఠోరవాక్యముల్
బలుకఁడొకానొకప్పుడు నవి పల్కినఁ గీడును గాదు నిక్కమే;
చలువకు వచ్చి మేఘుఁడొక జాడను దా వడగండ్ల రాల్చినన్
శిలలగు నోటు వేగిరమె శీతలనీరము గాక భాస్కరా!

పాపపుఁ ద్రోవవాని కొకపట్టున మేను వికాసమొందినన్
లోపల దుర్గుణంబె ప్రబలుం గద! నమ్మగఁ గూడ దాతనిన్;
బాపటకాయకున్ నునుపు పైపయి గల్గినఁ గల్గుగాగ యే
రూపున దానిలోఁగల విరుద్ధపుఁ జేదు నశించు భాస్కరా!

పూనిన భాగ్యరేఖ చెడిపోయిన పిమ్మట నెట్టి మానవుం
డైనను వాని నెవ్వరుఁ బ్రియంబునఁ బల్కరు పిల్వరెచ్చటం
దానది యెట్లొకో యనినఁ దథ్యము పుష్పమువాడి వాసనా
హీనత నొంది యున్న యెడ నెవ్వరు ముట్టుదురయ్య భాస్కరా!

పూరిత సద్గుణంబు గల పుణ్యున కించుక రూప సంపదల్
దూరములైన వాని యెడ దొడ్డగఁ జూతురు బుద్ధిమంతు లె
ట్లారయ; గొగ్గులైన మఱి యందుల మాధురి చూచి కాదె ఖ
ర్జూర ఫలంబులం ప్రియము చొప్పడ లోకులు గొంట భాస్కరా!

ప్రల్లదనంబుచే నెఱుక పాటొక యింతయులేక యెచ్చటన్
బల్లిదుఁడైన సత్ప్రభు నబద్ధములాడినఁ గ్రుంగిపోదు; రె
ట్లల్ల సభాస్థలిం గుమతులై శిశుపాలుఁడు దంతవక్త్రుఁడుం
గల్లలు గృష్ణునుం బలికి కాదె హతంబగుటెల్ల భాస్కరా!

ప్రేమను గూర్చి యల్పునకుఁ బెద్దతనంబును దొడ్డవానికిం
దా మతితుచ్ఛపుంబని నెదం బరికింపగ యీయరాదుగా
వామకరంబుతోడఁ గడువం గుడిచేత నపానమార్గముం
దోమఁగ వచ్చునే మిగులఁ దోఁచని చేఁతగు గాక భాస్కరా!

ఫ
________________________________

ఫలమతి సూక్ష్మమైనను నృపాలుడు మంచి గుణాఢ్యుడైనచో
నెలమి వివేకులాతని కపేక్షయొనర్తు; రదెట్లు చంద్రికా
విలసనమైనఁ దా మనుభవింపఁ జకోరము లాసఁ జేరవే
చలువ గలట్టివాఁడగుటఁ జందురు నెంతయుఁ గోరి భాస్కరా!

బ
________________________________

బంధుర సద్గుణాఖ్యుఁ డొక పట్టున లంపట నొందియైన దు
స్సంధిఁ దలంపఁ డన్యులకుఁ జాల హితం బొనరించుఁ గాక, శ్రీ
గంధపుఁ జెక్క రాగిలిచుఁ గాదె శరీరుల కుత్సవార్థమై
గంధములాత్మఁ బుట్టఁ దఱుఁగంబడి యుండుటలెల్ల భాస్కరా!

బలము దొలంగు కాలమునఁ బ్రాభవసంపదలెంత ధన్యుఁడున్
నిలుపుకొనంగనోపఁ; డది నిశ్చయ మర్జునుఁడీశ్వరాదులం
గెలిచినవాఁడు బోయలకు గీడ్పడి చూచుచుఁ గృష్ణభార్యలన్
బలువుర నీయఁడే నిలువఁ బట్ట సమర్థుఁడు గాక భాస్కరా!

బలయుతుఁ డైన వేళ నిజ బంధుఁడు తోడ్పడుఁ గాని యాతఁడే
బలము తొలంగెనేని తన పాలిటి శత్రు; వదెట్లు పూర్ణుఁడై
జ్వలనుఁడు కానఁ గాల్చు తఱి సఖ్యముఁ జూపును వాయుదేవుఁడా
బలియుఁడు సూక్ష్మదీపమగు పట్టున నార్పదె గాలి భాస్కరా!

బల్లిదుఁడైన సత్ప్రభువు పాయక యుండినఁ గాని రచ్చలోఁ
జిల్లరవారు నూఱుగురు సేరినఁ దేజము గల్గదెయ్యెడన్
జల్లని చందురుండెడసి సన్నపుఁ జుక్కలు కోటియున్న రం
జిల్లునె వెన్నెలల్ జగము జీఁకటులన్నియుఁ బాయ భాస్కరా!

భ
________________________________

భుజబల శౌర్యవంతులగు పుత్త్రుల గాంచిన వారి కెయ్యెడన్
నిజహృదయేప్సితార్థములు నిక్కము చేకుఱుఁ గుంతిదేవికిన్
విజయబలాఢ్యుఁ డర్జునుఁడు వీరపరాక్రమ మొప్ప దేవతా
గజమును దెచ్చి తల్లి వ్రతకార్యము దీర్పఁడె తొల్లి భాస్కరా!

భూనుతులైన దేవతలు పూర్వము కొందఱు వావివర్తనల్
మాని చరింపరో యనుచు మానవులట్ల చరింపఁబోల; దం
భోనిధులన్నియుం దనదు పుక్కిటఁ బట్టె నగస్త్యుఁడంచు నా
పూనిక కెవ్వఁడోపు నది పూర్వమహత్త్వము సుమ్ము భాస్కరా!

భూపతి కాత్మబుద్ధి మది బుట్టనిచోఁట బ్రధానులెంత ప్ర
జ్ఞాపరిపూర్ణులైనఁ గొనసాగదు కార్యము; కార్యదక్షులై
యోపిన ద్రోణ భీష్మ కృప యోధులనేకులు గూడి కౌరవ
క్ష్మాపతికార్యమేమయినఁ జాలిరె చేయఁగ నాడు భాస్కరా!

భూరి బలాఢ్యుఁడైనఁ దలపోయక విక్రమశక్తిచే నహం
కారము నొందుటల్ తగవు గాదతఁడొక్కెడ మోసపోవుఁ నా
వీరవరేణ్యుఁ డర్జునుఁడు వింటికి నే నధికుండ నంచుఁ దా
నూరక వింటినెక్కిడఁగ నోపడు కృష్ణుఁడు లేమి భాస్కరా!

భ్రష్టున కర్థవంతులగు బాంధవులెందఱు గల్గినన్ నిజా
దృష్టము లేదు గావున దరిద్రతఁ బాపఁగలేరు; సత్కృపా
దృష్టిని నిల్పి లోకుల కతిస్థిరసంపద లిచ్చు లక్ష్మి యా
జ్యేష్ట కదేటికిం గలుగఁజేయుదు తోడనె పుట్టి భాస్కరా!

మ
________________________________

మదిఁ దను నాసపడ్డయెడ మంచిగుణోన్నతుఁడెట్టి హీనునిన్
వదలఁడు మేలుపట్టున నవశ్యము మున్నుగ నాదరించుఁగా;
త్రిదశ విమానమధ్యమునఁ దెచ్చి కృపామతి సారమేయమున్
మొదల నిడండె ధర్మజుఁడు మూఁగి సురావళి చూడ భాస్కరా!

మాటల కోర్వజాలఁ డభిమానసమగ్రుఁడు ప్రాణహానియౌ
చోటులనైనఁ దానెదురు చూచుచునుండుఁ; గొలంకు లోపల
న్నీట మునింగినప్పుడతి నీచము లాడిన రాజరాజు పో
రాట మొనర్చి నేలఁబడఁడాయెనె భీముని చేత భాస్కరా!

మానవనాథుఁ డాత్మరిపు మర్మ మెఱింగినవాని నేలినం
గాని జయింపలేఁ డరులఁ; గార్ముకదక్షుఁడు రామభద్రుఁ డా
దానవనాయకున్ గెలువఁ దా నెటులోపుఁ దదీయ నాభికా
పానసుధ న్విభీషణుఁడు తార్కొని చెప్పకయున్న భాస్కరా!

మానవుఁ డాత్మకిష్టమగు మంచిప్రయోజన మాచరించుచోఁ
గానక యల్పుఁడొక్కఁ డది గాదని పల్కిన వాని పల్కుకై
మానగఁజూడఁడా పని సమంచిత భోజనవేళ నీఁగ కా
లూనిన వంటకంబు దినకుండఁగ నేర్పగునోటు భాస్కరా!

మానిని చెప్పు నెట్లెఱుకమాలిన వాఁడటు చేసినన్ మహా
హాని ఘటించు నే ఘనునికైన నసంశయ ముర్విపైఁ గృపా
హీనతఁ బల్కినన్; దశరథేశ్వరుఁ డంగన మాటకై గుణాం
భోనిధి రాముఁ బాసి చనిపోవఁడె శోకముతోడ భాస్కరా!

మునుపొనరించు పాతక మమోఘము జీవులకెల్లఁ బూని యా
వెనుకటి జన్మమం దనుభవింపక తీఱదు; రాఘవుండు వా
లిని బడవేసి తా మగుడ లీల యదూద్భవుఁడై కిరాతుచే
వినిశిత బాణపాతమున వీడ్కొనఁడే తన మేను భాస్కరా!

ర
________________________________

రాకొమరుల్ రసజ్ఞునిఁ దిరంబుగ మన్నన నుంచినట్లు భూ
లోకమునందు మూఢుఁ దమ లోపలనుంపరు; నిక్కమే కదా!
చేకొని ముద్దుగాఁ జదువు చిల్కను బెంతురుగాక పెంతురే
కాకము నెవ్వరైన శుభకారణ సన్మునిసేవ్య భాస్కరా!

ల
________________________________

లోకములోన దుర్జనుల లోఁతు నెఱుంగక చేరరాదు సు
శ్లోకుఁడు చేరినం గవయఁజూతురు చేయుదు రెక్కసక్కెముల్
కోకిలఁ గన్నచోట గుమికూడి యసహ్యపుఁ గూతలార్చుచుం
గాకులు తన్నవే తఱిమి కాయము తల్లడమంద భాస్కరా!

లోను దృఢంబుగాని పెనులోభిని నమ్మి యసాధ్యకార్యముల్
కానక పూనునే నతఁడు గ్రక్కునఁ గూలును; నోటిపుట్టిపై
మానవుఁ డెక్కిపోవ నొకమాటు బుటుక్కున ముంపకుండునే
తానొకలోఁతునం గెడసి దానిఁ దరింపఁగ లేక భాస్కరా!

వ
________________________________

వంచన యింతలేక యెటువంటి మహాత్ముల నాశ్రయించినం
గొంచెమె కాని మేలు సమకూడ దదృష్టము లేనివారికిన్;
సంచితబుద్ధి బ్రహ్మ ననిశంబును వీఁపున మోచునట్టి రా
యంచకుఁ దమ్మితూండ్లు దిననాయెఁగదా ఫలమేమి భాస్కరా!

వట్టుచుఁ దండ్రి యత్యధమ వర్తనుఁడైననుగాని వానికిం
బుట్టిన పుత్త్రకుండు తన పుణ్యవశంబున దొడ్డధన్యుఁడౌ;
నెట్టన మఱ్ఱివిత్తు మునుపెంతయుఁ గొంచెము దానఁబుట్టునా
చెట్టు మహోన్నతత్వమును జెందదె శాఖలనిండి భాస్కరా!

వలనుగఁ గానలందుఁ బ్రతివర్షమునం బులి నాలుగైదు పి
ల్లలఁ గను దూడనొక్కటి నిలం గను ధేనువు రెండుమూఁడు నేఁ
డుల కటులైన బెబ్బులి కుటుంబము లల్పములాయె నాలమం
దలు గడువృద్ధిఁ జెందవె యధర్మము ధర్మముఁ దెల్ప భాస్కరా!

వలవదు క్రూరసంగతి యవశ్య మొకప్పుడు సేయఁబడ్డచోఁ
గొలదియెఁ గాని యెక్కువలు గూడవు; తమ్ములపాకు లోపలం
గలసిన సున్నమించుకయ కాక మఱించుక యెక్కువైనచో
నలుగడఁ జుఱ్ఱుచుఱ్ఱుమని నాలుక పొక్కక యున్నె భాస్కరా!

వానికి విద్యచేత సిరి వచ్చెనటంచును విద్య నేర్వగాఁ
బూనినఁ బూనుఁగాక తన పుణ్యము చాలక భాగ్యరేఖకుం
బూనఁగ నెవ్వఁడోపు; సరిపోఁ జెవిఁ బెంచును గాకదృష్టతా
హీనుఁడు కర్ణభూషణము లెట్లు గడింపఁగనోపు? భాస్కరా!

శ
________________________________

శ్రీగల భాగ్యశాలి కడఁజేరగ వత్తురు తారుదారె దూ
రాగమన ప్రయాసమున కాదట నోర్చియునైన నిల్వ ను
ద్యోగముచేసి; రత్ననిలయుండని కాదె సమస్తవాహినుల్
సాగరుఁ జేరుటెల్ల మునిసన్నుత! మద్గురుమూర్తి! భాస్కరా!

స
________________________________

సంతత పుణ్యశాలి నొక జాడను సంపద వాసిపోయి తా
నంతటఁ బోక నెట్టుకొని యప్పటియట్లు వసించియుండు; మా
సాంతమునందుఁ జందురుని నన్నికళల్ పెడఁ బాసి పోయినం
గాంతి వహింపఁడోటు? తిరుగంబడి దేహమునిండ భాస్కరా!

సకలజన ప్రియత్వము నిజంబుగఁ గల్గిన పుణ్యశాలి కొ
క్కొకయెడ నాపదైనఁ దడవుండదు వేగమె పాసిపోవుగా;
యకలుషమూర్తియైన యమృతాంశుఁడు రాహువు తన్ను మ్రింగినం
డకటక మాని యుండఁడె! దృఢస్థితి నెప్పటియట్ల భాస్కరా!

సన్నుత కార్యదక్షుఁడొక చాయ నిజప్రభ యప్రకాశమై
యున్నపుడైన లోకులకు నొండక మేలొనరించు సత్త్వసం
పన్నుఁడు భీముఁడా ద్విజుల ప్రాణము కావఁడె యేకచక్రమం
దెన్నికగా బకాసురిని నేపున రూపుడఁగించి భాస్కరా!

సరస దయాగుణంబుగల జాణ మహిం గడు నొచ్చియుండినన్
దఱచుగ వాని కాసపడి దాయఁగ వత్తురు లోకులెట్లనన్
జెఱకురసంబు గానుఁగను జిప్పిలిపోయిన మీదఁ బిప్పియై
ధరఁ బడియున్నఁ జేరవె ముదంబునఁ జీమలు పెక్కు భాస్కరా!

సరసగుణ ప్రపూర్ణునకు సన్నపు దుర్గుణ మొక్కవేళ యం
దొరసిన నిట్లు నీకుఁ దగునో యని చెప్పిన మాన నేర్చుఁదా
బురద యొకించుకంత తముఁ బొందిన వేళలఁ జిల్లవిత్తుపై
నొరసిన నిర్మలత్వమున నుండవె నీరములెల్ల భాస్కరా!

సారవివేక వర్తనల సన్నుతికెక్కిన వారిలోపలం
జేరినయంత మూఢులకుఁ జేపడ దానడ; తెట్టులన్నఁ గా
సారములోన హంసముల సంగతి నుండెడి కొంగపిట్ట కే
తీరునఁ గల్గ నేర్చును దదీయగతుల్ దలపోయ భాస్కరా!

సిరిగలవాని కెయ్యెడలఁ జేసిన మేలది నిష్ఫలంబగున్
నెఱిగుఱి గాదు పేదలకు నేర్పునఁ జేసిన సత్ఫలంబగున్
వఱపున వచ్చి మేఘుఁడొక వర్షము వాడిన చేలమీఁదటం
గురిసినఁగాక యంబుధులఁ గుర్వఁగ నేమి ఫలంబు భాస్కరా!

సిరివలెనేని సింహగుహ చెంత వసించినఁ జాలు సింహముల్
కరుల వధింపఁగా నచటఁ గల్గును దంతచయంబు ముత్యముల్
హరువుగ నక్కబొక్క కడ నాశ్రయమందిన నేమి గల్గెడున్
గొరిసెలు దూడతోఁకలును గొమ్ములు నెమ్ములుఁగాక భాస్కరా!

సేనగ వాంఛితాన్నము భుజింపఁగలప్పుడు కాక లేనిచో
మేనులు డస్సియుంట నిజమేకద దేహుల కగ్ని హోత్రుఁడౌ
నే నిజభోజ్యముల్ గుడుచు నేనియుఁ బుష్టి వహించు లేనినాఁ
డూని విభూతిలోనడఁగి యుండఁడె తేజము తప్పి భాస్కరా!

స్థానముఁ దప్పివచ్చునెడఁ దానెటువంటి బలాఢ్యుడున్ నిజ
స్థానికుఁడైన యల్పుని కతంబున నైనను మోసపోవుఁగా;
కానల లోపలన్ వెడలి గంధగజం బొకనాఁడు నీటిలోఁ
గానక చొచ్చినన్ మొసలి కాటుకు లోఁబడదోటు భాస్కరా!

స్థిరతర ధర్మవర్తన బ్రసిద్ధికి నెక్కినవాని నొక్క ము
ష్కరుఁ డతినీచవాక్యములఁ గాదని పల్కిన నమ్మహాత్ముఁడున్
గొఱతఁ వహింపఁడయ్యెడ; నకుంఠిత పూర్ణసుధాపయోధిలో
నరుగుచుఁ గాకి రెట్ట యిడినందున నేమి కొఱంత భాస్కరా!

స్ఫురతర కీర్తిమంతులగు పుత్త్రుల గాంచినఁగాక మూఢము
ష్కరులఁ గనంగఁ దేజములు గల్గవుగా; మణికీలితాంగుళా
భరణము లంగుళంబుల శుభస్థితిఁ బెట్టినఁగాక గాజు టుం
గరములు పెట్టినందున వికాసము గల్గునటయ్య? భాస్కరా!

హ
________________________________

హాళి నిజప్రబుద్ధి తిరమైన విధంబునఁ బెట్టుబుద్ధులా
వేళలకంతె కాని మఱి వెన్కకు నిల్వవు; హేమకాంతి యె
న్నాళులకుండుఁ గాని యొకనాడు పదంపడి సానఁ బట్టినన్
దాళియు నుండునే యినుప తాటక జాయలు పోక భాస్కరా!

హీనకులంబునందు జనియించినవారికి సద్గుణంబు లె
న్నేనియుఁ గల్గియున్న నొక నేరము చెందకపోదు; పద్మముల్
భూనుతిఁ గాంచియున్ బురదఁ బుట్టుట వల్ల సుధాకరోదయం
బైన నసహ్య మొందవె ప్రియంబునఁ జూడఁగ లేక భాస్కరా!

Keywords: Bhaskara satakamu, maaravi venkaiah.

blog Images

2008-12-22T15:15:00.000+05:30

book

2008-12-21T13:14:00.000+05:30

పరిపూర్ణ ఆరోగ్యానికి ప్రకృతి జీవన విధానం

2008-12-20T12:17:00.000+05:30

Siva ReddyMimicry

2008-12-20T08:52:00.000+05:30

Mimcry

2008-12-20T08:49:00.000+05:30

బతుకమ్మ పాటలు

2008-12-18T23:50:00.001+05:30

అన్నమయ్య కీర్తనలు

2008-12-18T23:47:00.000+05:30

వెంకటేశ్వర స్త్రోత్రం

2008-12-18T23:45:00.000+05:30

జానపద సాహిత్యము గురించి

2008-12-18T23:26:00.001+05:30

కూని రాగాలాపనతో ప్రకృతి లయకు అనుగుణంగా వచ్చిన గానం భాషా సంపర్కంతో గేయంగా రూపొంది మానవ మనుగడకు సంబంధించిన వివిధి దశలకు రూపులో మార్పు, కూర్పులో చేర్పులు పాత ఒరవడిలో కొత్త పదములు కొత్తజీవనానికి పాత బాణీ మొదలగు చేర్పులు, మార్పులు కూర్పులతో నిత్యం సరికొత్త రూప సాక్షాత్కారమిచ్చే జానపద వాజ్ఞ్మయం నిత్యనూతనమైందిగా ప్రశస్తికెక్కినది. జానపద వాజ్ఞ్మయం శాఖోపశాఖలుగా విస్తరిల్లింది. మౌఖిక సంప్రదాయంలో జీవించడం మూలంగా దీనికి ఒక క్రమమైన పరిణత స్వరూపు కానరాము. వినుకలియే సాధనంగా మనుగడ సాగిస్తాయి కనుక జానపదుల కవుల కల్పనా పటిమలొ ఒక పదానికి మరో పదము, ఒకపాద పంక్తికి మరో పదసంపుటి సమాహారం. ఒక సన్నివేశమునకు మరో రసఘటిక, ఒక పదకేళికి ధీటుగా మరో ప్రహేళిక, ఒక సామెతలొ మరో సామెత, ఒక కధలో మరో సాంఘిక ఆచారము ఒక కోలాటంపాటలొ మరో భావకెరటం కాలానుగుణంగా కవి భావనా వీచికాలను సంథానంగా మారుతూ కొత్త చవులను విరజ్జిల్లుతుంది జానపద సాహిత్యము.

శిష్టసాహిత్యంలో కవి నైపుణ్యానికి కవితాగుణ మాధుర్యానికి ఉదాత్త పాత్ర చిత్రణకు, రణపోషణకు, ఇతివృత్త స్వీకారమునకు పొంతన ఉంటుంది. అనగా కవి నిరంకుశుడనే మాట ఉన్నా అతని కవిత్వము కొన్ని పరిధులకు లొంగి ఉంటుంది. జానపద సాహిత్యమైతే ఒక ప్రత్యేకమైన కవి ఉండడు. మౌఖిక సంప్రదాయములో జీవిస్తుంది గనుక ఒక స్వరూపము గాని శాశ్వత పదపోహళింపుగాని కనపడదు. ఒక తరం నుండి మరో తరానికి సంక్రమిస్తూ నిత్యనూతనముగ దర్శనమిచ్చే జానపద సాహిత్యం స్వేచ్చా విహారిణి. అనగా విచ్చలవిడిగా న్వైరవిహారము చేసేదని మాత్రము కాదు. సాంప్రదాయకపు కట్టుబాట్లకి లొంగక పని పాటల క్రమమునకు మాత్రము ఒదగి ఆ లయ కనుగుణంగా సాంఘిక జీవన ప్రతిఫలమునకు జాతి సంస్కృతి ఆచార సంప్రదాయములు, మత విశ్వాసములు, మూఢనమ్మకాలు మొదలగు అంశములను కళ్ళకు కట్టినట్లు కనబరుస్తూ తరువాతి తరాలవారికి మనోహరంగా దర్శనమిచ్చేది జానపద సాహిత్యము. మానవుడి మనసులోని భావముకు శాబ్దికరూప సందర్శనమే జానపద సాహిత్యం. దీనిపై ఏ సిద్ధాంతముల ప్రభావము ఉండదు. ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసములవలె ప్రకృతి శోభల రసస్రవంతిల మృదుమధురంగా సాగేదే జానపద సాహిత్యం. దీనికి ఏ చందశ్శాస్త్రము, ఏ వ్యాకరణము, ఏ అలంకారిక శాస్త్రము అడ్డురాదు. ఏ సూత్రములు నిర్ధేశించలేవు. చేసే పనితూగునకు ఆడే ప్రతి ఆట విశ్వామునకు ఊపే ప్రతి ఊయల ఊపునకు, ఊరడించే ప్రతి తల్లి గొంతు ఒరవడికి, ఊరడిల్లే ప్రతి శిశువు కేరింతకు, ఊకొట్టే మనవడి హృదయస్పందనకు రూపుగొల్పే అమ్మమ్మ తాతగార్ల కధా కధన సంవిధానికి అనుగుణమైన ఆయా లయల హోయలులో ఒదిగిన పదబంధ విన్యాసమే జానపద సాహిత్యము, అంటే చేసే పని లయకు సంధించి మాత్రమే జానపద వాజ్ఞ్మయం పుడుతుందని అర్ధము. అంతేగాని న, జ, భ,జ,జ జ, రాది మొదలగు గణములచే స్వరూపం సంతరించుకున్నది మాత్రము కాదు. అలంకారికుల మతమునకు అనుసరించి వచ్చేది శిష్టసాహిత్యం అవుతుంది. ఈ సాహిత్యమునకు ఏ లక్ష్ణములున్నవో తెలుసుకోవడామే మన వంతు కాని ఏ సామెతకు ఈ లక్ష్ణముండవలెను, ఈ పొడుపు కధను ఈ విధముగనే పాడవలెను, ఈ గేయము ఈ విధముగనే పాడవలేననే నియమము లేదు. విధించే హక్కు ఎవరికిని లేదు. ప్రకృతిలో పూచి, కాచి, పండిన అమృతఫలాన్ని తనివితీరా అనుభవించడం ఎటువంటిదో జానపద సాహిత్యాన్ని తనివితీర్చుకోవడం అటువంటిదే. అనగా జానపద సాహిత్యము ప్రకృతి నిసర్గ మనోహరమైన సౌందర్యరాశి అని గమనించాలి.

జానపద వాజ్ఞ్మయాన ప్రశస్తమైన స్ధానము సముపార్జించుకున్నది జానపద గేయము. అసలు జానపద వాజ్మయమంటే గేయమే చాలామంది స్ఫురణకు వస్తుంది. సాహిత్యములోని మిగతా ప్రక్రియలకంటే జానపద గేయానికి ఉచ్ఛ స్ధానము ఉండటానికి గల కారణం దానికి గల గానయౌగ్యతయే. 'సంగీతమపి సాహిత్యం సరస్వత్తాంతనద్వయం ఏకమాపాత మధురం అన్యదాలొచనామృతం ' అనికదా ఆర్యోక్తి. ఇది జానపద గేయమునకు సర్వవిధాలా సరిపోతుంది. సాహిత్యం భావాశ్రితమైతే గేయం గానానుకూల్యమైనది. అనగా గేయమున సాహిత్యపరమైన పదబంధముతో పాటు సంగీతపరంగా గానానుసంధానము కూడా కలదు. కాబట్టి సంగీత సాహిత్యముల కంటే గేయ ప్రక్రియకు వన్నె తెచ్చిన విషయాలలొ సంగీతాశ్రయమనేదే ముఖ్య గుణము.

ఇతర జానపద వాజ్ఞ్మయ శాఖలకంటే ; గేయశాఖ జానపదుల జీవికతో ఎక్కువ ముడిపడి ఉంది. జానపదుల దైనందిన కార్యక్రమాల అన్నింటితోను పెనవేసుకొని ఉన్న గేయము శాఖోవశాఖలుగా ప్రవల్లినది. స్త్రీ పురుష బాల వృద్ధ భేదములతో సంబంధము లేక అన్ని వయసులవారి నోళ్ళలో నిత్యమూ నానుతూ నవనవోన్మేషశాలినిగా కొత్త పుంజులతో హొయలు సనలు వెలార్చుతూ ఉంటుంది. కనుక అన్ని భేదములతో జానపద గేయము మనకు గోచరమవుతుంది. స్ధానిక ఘట్టములేగాక పౌరాణికేతి వృత్తములు, వీరుల తలపోతలు, అద్భుత సన్నివేశములు, దేవతా మహాత్మ్యములు, పేరంటాళ్ళ మహాత్మ్యములు మొదలగునవెన్నో సందర్భములు, సన్నివేశములు చోటుచేసుకునే వున్నాయి. గేయగాధలు, వీరగాధలు, అద్భుత గాధలు మొదలగు విధమగా కధాసహిత గేయ పాయగా ఒక ప్రత్యేకమైన స్ధితిని సంతరించుకున్నవి అప్పటికప్పుడు అలవోకగా ఆయా సందర్భములను అసరాగా, ఆలంబనగా చేసుకొని అను నిత్యము కొత్త అందాలను పంచిపెట్టే చిన్న చిన్న గేయాల సంఖ్యే ఎక్కువ. వీటిలో ఏ రకమైన ఇతి వృత్తము చోటుచేసుకోదు. కాని సన్నివేశాల ఆధారంగా సెలయేరు గలగలతో తెప్పలు తెప్పలుగా కుప్పలు కుప్పలుగా శరపరంపరగా వుడుతూ ఉంటాయి.ఈ చిన్న గేయములు. చల్‌ మోహనరంగా. సిరిసిరిమువ్వా, తుమ్మెద పదాలు, వెన్నల పదాలు, గొబ్బి పదాలు, నక్కలోల్ల చిన్నది, గాజులదాన్ గాజులదాన్, వంకీల జుట్టుదానా, కిర్రుజోళ్ళ చిన్నోడు లాంటి గేయాలెన్నో కోకొల్లలు.

జానపద గేయం వైవిధ్యము గల ప్రక్రియ. ఇటు కధా గేయాలకెంత ప్రాధాన్యముందో అటు కధారహిత గేయాలకు అంతే ప్రచారమున్నది. ఆచార్య బి. రామరాజుగారి అధ్యయనమే ఇప్పటికి శిరోధార్యమైంది. వీరి ప్రకారము జానపద గేయము

1.పౌరాణిక గేయాలు
2. చారిత్రక గేయాలు
3. మతసంబంధ గేయాలు
4. పారమార్ధిక గేయాలు
5. స్త్రీల పాటలు
6. శ్రామిక గేయాలు
7. పిల్లల పాటలు
8. శృంగార గేయాలు
9. అద్భుత రసగేయాలు
10. కరుణరస గేయాలు
11. హాస్యరస గేయాలు.

పౌరాణిక గేయములు:-

వీటిని మరల మూడు ముఖ్యమైన భేదాలుగా విభజించవచ్చు.అవి రామయణ భారత భాగవత సంబంధాలు.

శ్రీరామ పట్టాబిషేకము, ఊర్మిళదేవి పాట, లక్ష్మణదేవనవ్వు పాట, సీతమ్మ అగ్ని ప్రవేశము, కోవెల రాయబారము మొదలగునవి రామాయణ సంబంధములుగాను, సుభద్ర కల్యాణము, శశిరేఖా పరిణయము, విరాటపర్వాంతర్గత కీచక వధ మొదలగునవి భారత సంబంధములుగాను, శ్రీకృష్ణ జననము, కాళిందిమడుగు, గుమ్మడిపాట, రుక్మిణిదేవి కల్యాణము, రుక్మిణిదేవి సీమంతము, కుచేలోపాఖ్యానము మొదలగునవి భాగవత సంబంధ గేయములుగా అనసూయదేవి బ్రతుకమ్మ పాట, దత్తాత్రేయ జననము, గోవుపాట మొదలగునవి కూడా పౌరాణికములే.

చారిత్రక గేయములు:-

విపుల వర్ణలతోను విస్తృత ప్రచారములోను ఉండడమే గాక వీరుల చారిత్రక ఘట్టములకు ప్రాధాన్యత వహించిన సుదీర్ఘములైన గేయములను చారిత్రక గేయాలని చెబుతారు. వీటినే వీర గాధలని జానపద విజ్ఞాన పరిధిలో చెపుతారు. ఇవి మహావీరగాధలు, లఘువీర గాధలని రెండు విభాగములు. ఆంధ్రదేశమున పౌరుషాగ్నులు రగిల్చిన పలనాటి వీరుల గాధలు 'పలనాటివారి సుద్దులు' గా ఇప్పటికీ పాడుకుంటూనే ఉన్నారు మన జానపదులు. అందులోని బాలచంద్రుని యుద్ధ ఘట్టము అమిత ప్రచారం పొందింది.. కోళ్ళ పోట్లాట, కన్నమనేని యుద్ధము, గురజాల యుద్ధము, అలరాజు రాయబారము, కొమ్మనాయుని యుద్ధము, బ్రహ్మనాయుని విరుగు మొదలగు ఘట్టములు ఆంధ్ర ప్రజానీకము నాలుకల పై నిత్యము నానుతూనే ఉన్న గాధలు పలనాటి వీరచరిత్రను లిఖించినది శ్రీనాధుడే. పలనాటి వీరచరిత్ర పేరుతో నేటికి ఎన్నో నాటకములు.బుర్రకధలు మొదలగు ప్రక్రియ భేదములతో దిగ్దిగంతముల పలనాటి విరుల పరాక్రమౌపేత సన్నివేశములు మారుమ్రౌగుచునే ఉన్నాయి. అదేవిధముగా కాటమ రాజు కధ, సర్వాయి పాపని కధ, వేసంగిరాజు కధ, అల్లూరి సీతారామరాజు కధ, బంగారు తిమ్మరాజు కధ, ఆరు మరాటీల కధలు విపుల ప్రచారమునందినవే. బొబ్బిలి కధ, తాండ్రపాపారాయని తళతళల బాకు వాదరను ఆంధ్ర ప్రజానీకము నిత్యము స్మరించుకుంటూనే యున్నారు,

మత సంబంధ గేయములు :-

వీటిని మరల శైవ వైష్ణవాలుగా విభజించడం జరిగింది. గంగా వివాహము, గంగా గోరి సంవాదము, సవతుల కయ్యము,సురాభాండేశ్వరము మొదలగునవి శైవసంబంధములు, లక్ష్మీదేవి సొగటా లాట, వేంకటేశ్వరుల వేట, చెంచీత కధ, చిన్నను కధా ముదలగునవి వైష్ణవమత సంబంధ గేయ కోవలోకి వస్తాయి.

పారమార్ధికములు :-

ఇవి మరల మూడు భేదములు. భద్రాచల రామదాసు కీర్తనలు, కాలేమస్తాను దేవుని కీర్తనలు, రాపాక కవుల కీర్తనలు, కోలాట కీర్తనలు మేలుకొలుపులు, మంగళహారతులు భక్తిగేయములుగను ఏగంటివారి వచనములు వేమన తత్త్వము, రామదాసు శతకము, పోతులూరి వీరబ్రహ్మం తత్త్వములు, తారకమృతసారము, ి వేదాంత సంబంధములుగా నోములు, వ్రతములు, తులసీదళము పాట, రామేశ్వరము పాటలు, ఏకాదశి వ్రతంపాట, బ్రతుకమ్మ పాటలు, ఎల్లమ్మ కధలు మొదలగునవి కర్మమార్గానికి సంబంధించిన గేయములుగా వర్గీకరింపబడ్డాయి.

స్త్రీల పాటలు :-

లాలి పాటలు, జోలపాటలు, పెళ్ళి పాటలు, సీత సమర్త, సీతనత్తవారింటికి పంపుట, సీత గడియ, సీతమ్మ వారి వసంతం, సీతాదేవి వామనగుంతలాడు పాట, సుభద్ర సారె, అత్తాకోడండ్రు ఆరళ్లు మొదలగునవి ఈ శాఖలలో వివరింపబదినవి.

శ్రామిక గేయములు :-

పడవ పాటలు, రాట్నము పాటలు, తిరుగలి పాటలు, రోకటి పాటలు, ఏతముపాట, మోట పాట ,ఏరువాక. పొలి మొదలగు కృషివళుల పాటలు, కార్మికుల పాటలు, వృత్తుల పాటలు మొదలగునవన్నీ ఈ కోవలోకి వస్తాయి.

పిల్లలు పాటలు :-

పిల్లల కొరకు ఉద్దేశింపబడిన పాటలు, పిల్లలు తామే అల్లుకొన్న పాటలు, ఆటపాటలు పాటలు గేళిచేయు పాటలు మొదలగునవి.

శృంగార గేయాలు :-

వెంకయ్య చంద్రమ్మ పాట, చల్ మోహనరంగ, సిరిసిరిమువ్వ పదము, గోంగూర పాట, నారాయణమ్మ పాట, బంగారుమామపాట, కోలాటపాటలు, కామినిపాటలే గాక పౌరాణిక చారిత్రక, కరుణ, అద్భుత, రస ప్రధాన గేయములు మతసంబంధ గేయములలోన శృంగార రస ఘట్టములు మొదలగునవి.

అద్భుతరస గేయాలు :-

బాలనాగమ్మ కధ, కమ్మవారి పణత, పనల బానరాజు కధ,గాంధారి కధ, కాంభోజరాజు కధ, ధర్మాంగద చరిత్ర, పాము పాట బాలరాజు బతుకమ్మ పాట మొదలగునవి.

కరుణరస గేయాలు :-

కామమ్మ కధ, లక్ష్మమ్మ కధ, సన్యాసమ్మ కధ, వీరరాజమ్మ కధ, ఎరుకలనాంచారి కధ మొదలగునవి.

హాస్యపు పాటలు :-

పౌరాణిక, చారిత్రక, మతగేయములందున్న హాస్య సన్నివేశములు, హాస్యానుకృతులు, వాక్ చమత్కృతి గల కొన్ని పాట ఈ కోవలోనికి వస్తాయి.

ఈ సందర్భంగా ఒక్క అంశమును మాత్రము చర్చించుకోవలసి ఉంది, మొత్తం జానపద గేయములు నన్నింటినీ రెండే రెండు విభాగములుగా విభజించవచ్చును. 1. శ్రామిక గేయాలు 2.శ్రామిక గేయేతరములు. ఎందుచేతనంటే నూటికి 70 మంది జన పదాలలొ శ్రామికులుగా వివిధ వృత్తులు చేపట్టిన కార్మికులుగా ఉన్నవారే.

జానపద గేయములలో సగానికి పైనే శ్రామిక గేయములున్నవని వాటికి మరింత విరివిగా సేకరించి ఆదరించాల్సిన అవసరం ఉందని అదే అసలుసిసలైన జానపద గేయమనేది కూడా నిర్ధారణకు వచ్చిన విషయము.

జానపద పాటలు - ఆడియో రూపములో

2008-12-18T23:21:00.000+05:30

రంగుల సీరే కట్టి
కుమ్మర కుంట
పడకతింట్లో
మీ నయనకు
మాట మార్చినవే
ఎక్కు మామ
బగాద్దన నేను
యాప్మ నేక్కనావ్

పొద్దున్నే తెసినదే
నీ అత్తారింటికి
దాని సోమ్మేమైన
రెడ్డేరి సనకనబియమ్మ
పోతులన్నా
కళ్లు గుడిసేలకడ
ఏమిసేప్పుడు లోకులు
ఎందుకమ్మా ఈ మగడు

చిన్న పిల్లల గేయాలు - వీడియో

2008-12-18T23:05:00.000+05:30

ముగ్గులు - 2

2008-12-18T22:57:00.001+05:30

ముగ్గులు - 1

2008-12-18T22:55:00.000+05:30

సినిమాల వీడియో పాటలు

2008-12-18T22:47:00.000+05:30

లాయర్ విశ్వనాధ్
మగాడు
పెంపుడుకూతురు

జోక్స్

2008-12-18T22:39:00.001+05:30

ఆయనకే తెలీదు
తేలు కుట్టింది - దొంగలు పారిపోయారు

వీడియో పాటలు

2008-12-18T22:30:00.000+05:30

బతుకమ్మ పాటలు
వెంకటేశ్వర స్త్రోత్రం
అన్నమయ్య కీర్తనలు
సినిమాల వీడియో పాటలు
చిన్న పిల్లల గేయాలు - వీడియో
50 తెలుగు పాత వీడియో పాటలు